Στέφανος Αλεξιάδης: συνέντευξη στη Μαρία Τσακίρη

Συγγραφέας του βιβλίου Και εγένετο φως – Εκδόσεις Μίνωας

«Ένα παραμύθι που ψάχνει λέξεις για να γραφτεί όσο πιο επώδυνα μπορεί» είναι σύμφωνα με τον Στέφανο Αλεξιάδη το ψυχολογικό του θρίλερ Και εγένετο φως, στο οποίο ζούμε την εξαφάνιση δυο εφήβων. Όπως λέει στο Vivlio-life «Κάθε βιβλίο που γράφεται με αλήθεια είναι επώδυνο. Εδώ, όμως, υπήρξαν στιγμές που ένιωσα να “σκάβω” πολύ βαθιά. Ίσως γιατί μιλούσα για απώλειες, για γονείς που δεν βλέπουν, για παιδιά που ζητούν να τα ακούσουν. Το βιβλίο αυτό δεν γράφτηκε για να παρηγορήσει, αλλά για να θυμίσει πόσο εύκολα μπορεί να χαθεί η επαφή μεταξύ μας». Οι γονείς που θα αποφασίσουν να διαβάσουν το μυθιστόρημα ας κρατήσουν από το συγγραφέα: «Ο Μάρκος κουβαλά έναν πόνο που δεν έχει ακόμη λέξεις. Όταν έγραφα τα κεφάλαια μέσα από τη δική του ματιά, προσπαθούσα να μην τον «συνετίσω» αλλά να τον καταλάβω. Οι έφηβοι αντιδρούν, θυμώνουν, φωνάζουν γιατί δεν ξέρουν ακόμη πώς να εκφράσουν την πληγή τους. Ήθελα ο Μάρκος να είναι αληθινός, όχι “σωστός”».

Ο τίτλος του νέου σας βιβλίου αποπνέει μια αισιοδοξία, ενώ το θέμα με την εξαφάνιση δυο εφήβων που καταπιάνεστε, προκαλεί τα ακριβώς αντίθετα συναισθήματα. Μήπως η λέξη φως μας προετοιμάζει για ένα αισιόδοξο επίλογο;
Ο τίτλος δεν λειτουργεί εδώ ως υπόσχεση αισιοδοξίας αλλά ως πράξη αποκάλυψης. Το «φως» δεν είναι πάντα λυτρωτικό· είναι εκείνο που σε αναγκάζει να δεις όσα κρύβεις, ακόμη κι αν πονέσεις. Ίσως λοιπόν να είναι αισιόδοξο με την έννοια της αλήθειας, όχι της ευκολίας. Το φως είναι η στιγμή που δεν μπορείς πια να αγνοήσεις.
Το φως, έχει ως αντίθετη λέξη το σκοτάδι. Και μάλλον σ’ αυτό το μυθιστόρημα θα μας βάλετε πολύ βαθιά μέσα του. Είναι έτσι;
Ναι, νομίζω πως το σκοτάδι εδώ δεν είναι μόνο εξωτερικό. Είναι οι φόβοι, οι ενοχές, τα μυστικά που κρύβει ο καθένας μας. Το βιβλίο δεν θέλει να τρομάξει, θέλει να αναγκάσει τον αναγνώστη να κοιτάξει μέσα του. Για να υπάρξει φως, πρέπει πρώτα να διασχίσουμε το σκοτάδι.
Πόσο εύκολο ήταν για σας να διαχειριστείτε τον έφηβο Μάρκο, που είχε κάθε λόγο να συμπεριφέρεται νευρικά, ίσως άσχημα και προκλητικά μετά το θάνατο της μητέρας του;
Καθόλου εύκολο. Ο Μάρκος κουβαλά έναν πόνο που δεν έχει ακόμη λέξεις. Όταν έγραφα τα κεφάλαια μέσα από τη δική του ματιά, προσπαθούσα να μην τον «συνετίσω» αλλά να τον καταλάβω. Οι έφηβοι αντιδρούν, θυμώνουν, φωνάζουν γιατί δεν ξέρουν ακόμη πώς να εκφράσουν την πληγή τους. Ήθελα ο Μάρκος να είναι αληθινός, όχι “σωστός”.
Συμφωνείτε με τη σκέψη του πατέρα του, πως η θεραπεία μετά από μια μεγάλη απώλεια είναι η απομάκρυνση από τον τόπο που μας θυμίζει τα πάντα;
Η φυγή μοιάζει συχνά με λύση, αλλά δεν είναι. Ο τόπος μπορεί να αλλάξει, όμως οι αναμνήσεις σε ακολουθούν. Πιστεύω πως η θεραπεία έρχεται όχι όταν απομακρυνθείς, αλλά όταν βρεις τη δύναμη να σταθείς ξανά απέναντι σε ό,τι σε πλήγωσε.
Και πόσο κοντά πιστεύετε πως σας έφερε το μυθιστόρημά σας στην εφηβική ψυχή ώστε να κατορθώσετε να μπείτε βαθιά στην ψυχή του ήρωά σας;
Η εφηβεία είναι μια ηλικία που με συγκινεί βαθιά, ίσως γιατί εκεί γεννιούνται όλα : ο θυμός, η ανάγκη για αγάπη, η πρώτη συνειδητοποίηση του εαυτού. Μέσα από τον Μάρκο ξαναθυμήθηκα τι σημαίνει να ψάχνεις ποιος είσαι. Δεν γράφεις για τους εφήβους από “πάνω”, αλλά δίπλα τους.
Όπως έχετε πει, γράψατε τη νεανική σας νουβέλα Τα φτερωτά σανδάλια εξαιτίας ενός μαθητή σας με σκοπό να τον κάνετε να διαβάσει βιβλία επειδή αρνούνταν να το κάνει. Είναι, λοιπόν, για σας αυτή η ηλικία ένα πεδίο που θέλετε να εξαντλήσετε λογοτεχνικά;
Δεν ξέρω αν θέλω να την “εξαντλήσω”, αλλά σίγουρα δεν μπορώ να την αφήσω πίσω. Είναι μια ηλικία που κουβαλά αλήθεια, ένταση και αθωότητα μαζί. Οι έφηβοι με προκαλούν λογοτεχνικά γιατί δεν υποκρίνονται. Μπορεί να λένε ψέματα στους άλλους, αλλά ποτέ στον εαυτό τους.
«Ένα παραμύθι που ψάχνει λέξεις για να γραφτεί όσο πιο επώδυνα μπορεί», γράφετε στο οπισθόφυλλο και αναρωτιέμαι πόσο επώδυνα θεωρείτε πως γράψατε το νέο σας μυθιστόρημα.
Κάθε βιβλίο που γράφεται με αλήθεια είναι επώδυνο. Εδώ, όμως, υπήρξαν στιγμές που ένιωσα να “σκάβω” πολύ βαθιά. Ίσως γιατί μιλούσα για απώλειες, για γονείς που δεν βλέπουν, για παιδιά που ζητούν να τα ακούσουν. Το βιβλίο αυτό δεν γράφτηκε για να παρηγορήσει, αλλά για να θυμίσει πόσο εύκολα μπορεί να χαθεί η επαφή μεταξύ μας.
Σ’ αυτό το ψυχολογικό θρίλερ ο κίτρινος αρκούδος στη θήκη ενός κινητού τηλεφώνου είναι το μοναδικό στοιχείο που ίσως οδηγήσει στη λύση του γρίφου. Πόσο «παίξατε» με αυτόν το πολύτιμο στοιχείο;
Πολύ. Ο αρκούδος δεν είναι μόνο σύμβολο, είναι κάτι παιδικό, αθώο, που όμως μετατρέπεται σε κάτι ανησυχητικό. Μου αρέσει να παίρνω αντικείμενα καθημερινά, σχεδόν αθώα, και να τους δίνω δεύτερη, σκοτεινότερη ανάγνωση. Έτσι λειτουργεί και η μνήμη: αυτό που ήταν κάποτε γλυκό, μπορεί να γίνει πηγή τρόμου.
Σας αγχώνει το γεγονός πως δυο βιβλία σας έχουν βραβευθεί και άρα θα πρέπει κάθε φορά να ξεπερνάτε τον εαυτό σας; Τι θα ήταν εκείνο που θα σας ικανοποιούσε μετά το Βραβείο κοινού Public 2022 για τη νουβέλα Τα φτερωτά σανδάλια και το βραβείο καλύτερου ελληνικού μυθιστορήματος 2025 για την Οιμωγή;
Με τιμά και με συγκινεί βαθιά η αναγνώριση, αλλά δεν τη θεωρώ στόχο. Το άγχος υπάρχει, βέβαια, γιατί κάθε φορά ξεκινάς από το μηδέν. Εκείνο που θα με ικανοποιούσε πραγματικά είναι να αισθάνομαι, κάθε φορά που τελειώνω ένα βιβλίο, ότι είπα κάτι που άξιζε να ειπωθεί, έστω και σε έναν μόνο αναγνώστη.
Από τη νουβέλα, λοιπόν, που σας έκανε γνωστό στους αναγνώστες και τον εκδοτικό κόσμο, στο crime και από το αστυνομικό μυθιστόρημα στο ψυχολογικό θρίλερ. Ποιο λογοτεχνικό είδος θεωρείτε πιο απαιτητικό;
Κάθε είδος έχει τη δική του δυσκολία γιατί ίσως έχει και διαφορετικό αναγνωστικό κοινό. Το ψυχολογικό θρίλερ με το οποίο ασχολούμαι τώρα αναμφίβολα χρειάζεται βάθος χαρακτήρων, ρυθμό και συναισθηματική ακρίβεια. Στο crime δουλεύεις τη λογική και την ψυχή.
Σκέφτεστε να δοκιμάσετε κάποιο άλλο είδος λογοτεχνίας ή θα μείνετε σε κάποια από τις παραπάνω δοκιμασμένες συνταγές;
Δεν με ενδιαφέρει η “συνταγή”. Αν μια ιστορία έχει κάτι να πει, την ακολουθώ όπου κι αν με πάει. Ίσως στο μέλλον να στραφώ σε διαφορετικές φόρμες και κατηγορίες, αλλά πάντα με πυρήνα τον άνθρωπο και τις σκιές του. Το είδος είναι το μέσο· η αλήθεια του ήρωα είναι ο στόχος.
Η Κομοτηνή είναι ο τόπος όπου εκτυλίσσεται η συγκλονιστική σας ιστορία. Είχατε κάποιο συγκεκριμένο λόγο που σκεφτήκατε να μας πάρετε μαζί σας αναγνωστικά στη Ροδόπη; Και, τελικά, η Θράκη με τις ομορφιές της σας αντάμειψε;
Την Κομοτηνή την επέλεξα γιατί πρώτα από όλα είναι η πόλη όπου σπούδασα και ήθελα με αυτόν τον τρόπο να την τιμήσω. Πέραν αυτού είναι μια πόλη ήσυχη, σχεδόν υπνωτισμένη, αλλά και γεμάτη αντιθέσεις, ιστορίες, σιωπές. Ήθελα ένα σκηνικό που να κουβαλά φως και σκιά μαζί, όπως και οι ήρωές μου. Η Ροδόπη έχει μια βαθιά θέση στην καρδιά μου.

Λίγα λόγια για το βιβλίο
Δύο έφηβοι εξαφανίζονται. Ένα στοιχείο μένει πίσω: μια θήκη κινητού τηλεφώνου με έναν κίτρινο αρκούδο. Στους τοίχους βρίσκονται γραμμένες λέξεις από μια απεγνωσμένη Περσεφόνη που ψάχνει τρόπο να γλιτώσει. Ποιος είναι ο άνθρωπος πίσω από τον κίτρινο αρκούδο; Το φως και το σκοτάδι στο ίδιο νόμισμα, με διαφορετική όψη – το φως σού ψιθυρίζει «ζωή» την ίδια στιγμή που το σκοτάδι γελά, κρατώντας το χέρι σου. Κι εσύ προσπαθείς να φύγεις μακριά, μα κάτι σε κρατάει εδώ. Είναι το φως. Ένα βιβλίο που ακροβατεί ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο. Ένα παραμύθι που ψάχνει λέξεις για να γραφτεί όσο πιο επώδυνα μπορεί. Κι όταν τα καταφέρνει, γεννιέται το φως.

Βιογραφικό
Ο Στέφανος Αλεξιάδης γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1993 στη Θεσσαλονίκη, όπου και ζει. Σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό του στην Ειδική Αγωγή και στα Προβλήματα Προφορικού και Γραπτού Λόγου στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Παράλληλα ολοκλήρωσε το τμήμα των Παιδαγωγικών στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος και έχει εκπαιδευτεί στο σύστημα γραφής και ανάγνωσης τυφλών Braille.