Κώδικας ΜΠΛΕΤΣΛΕΪ- Ruta Sepetys- Steve Sheinkin

Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ

                                                             
Βιργινία Αυγερινού

«ΕΝΑ ΣΠΙΤΙ ΓΕΜΑΤΟ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΕΜΑΤΟΣ ΓΡΙΦΟΥΣ»

Βασισμένο σε ιστορικά γεγονότα το βιβλίο Κώδικας ΜΠΛΕΤΣΛΕΪ των Ruta Sepetys – Steve Sheinkin που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ και τη μετάφραση του οποίου υπογράφουν οι Αναστασία Δεληγιάννη και Μιχάλης Μακρόπουλος.

Ένα συναρπαστικό ιστορικό μυθιστόρημα, αφού περιλαμβάνει πολλά ιστορικά γεγονότα αλλά και ιστορικά πρόσωπα της εποχής.
Δύο αφηγηματικές φωνές σε εναλλασσόμενα κεφάλαια. Η οπτική γωνία της μικρής Λίζι και του μεγάλου αδελφού της, του 19χρονουΤζέικομπ. Το έργο διαδραματίζεται σε μια άκρως μυστική περιοχή της Αγγλίας, στην αρχή του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου. Ξεκινά από το τέλος του καλοκαιριού του 1939 και άνοιξη του 1940 ο Χίτλερ έχει ξεκινήσει τον πόλεμο στην Ευρώπη.
Ο Τζεικομπ, μισός Πολωνοεβραίος και μισός Αμερικανός, έχει στρατολογηθεί ως, δυνατό μυαλό, αφού η επίδοση του στα μαθηματικά είναι εξαιρετική, ως αποκρυπτογράφος των Άγγλων με σκοπό να σπάσει τους κωδικούς της έξυπνης μηχανής Enigma που χρησιμοποιούν οι Ναζί για να στέλνουν κρυπτογραφημένα τα μηνύματα τους και να συντονίζουν τις πολεμικές τους δράσεις. Η θέση του Τζεικομπ είναι κρυφή και κανείς δεν πρέπει να γνωρίζει τι κάνει. Όρκος μυστικότητας και σιωπής και κάθε παράβαση αυτού του όρκου θεωρείται προδοσία. Η μετακίνησή του στο Bletchley Park δεν μοιάζει με περιπέτεια, αλλά με είσοδο σε έναν χώρο όπου όλα λειτουργούν με όρους μυστικότητας και εσωτερικής πειθαρχίας. Εκεί, δίπλα σε μορφές όπως ο Alan Turing, ο Τζέικομπ έρχεται αντιμέτωπος με τους κώδικες της Enigma.

Και η Λίζι όμως, αν και μόλις 14 ετών θεωρείται άτομο έξυπνο και πολύ παρατηρητικό. Η Λίζι, προσπαθεί κι εκείνη να λύσει ένα μυστήριο. Η μητέρα των παιδιών, που εργαζόταν ως υπάλληλος της αμερικανικής πρεσβείας στο Λονδίνο, είχε αναλάβει μια κρίσιμη αποστολή στην Πολωνία. Ο βομβαρδισμός της χώρας το 1939 από τους Γερμανούς εξαφάνισε τα ίχνη της και από τότε θεωρείται νεκρή. Όμως, δεν υπάρχει καμία απόδειξη γι’ αυτό και η Λίζι, αρνείται να το πιστέψει. Τα δυο παιδιά, κρύβουν μυστικά το ένα από το άλλο.

[…Το τρένο σέρνεται στις γραμμές του, αγκομαχώντας μες τη ζέστη. Τα πρόσωπα είναι σκυθρωπά. Κανένας δεν μιλάει. Οι επιβάτες, μισοκλείνοντας τα μάτια, κοιτάζουν από τα ανοιχτά παράθυρα τον ουρανό. Και ξαφνικά είμαι θυμωμένη, έτοιμη να ξεσκεπάσω τη γερμανική μπλόφα. Χειραγωγούν ολόκληρη τη Βρετανία με απειλές και προπαγάνδα. Δεν πρόκειται να μας βομβαρδίσουν. Δε χρειάζεται – μας ελέγχουν ήδη μέσω του φόβου μας. Άραγε Γερμανοί πολίτες προετοιμάζονται συναισθηματικά επί μήνες όπως κάνουμε εμείς; Το τρένο σταματάει σε κάθε σταθμό, έτσι το ταξίδι είναι αργό. Ο ήλιος καίει ήδη, είναι υπερβολικά ζεστός για πρωί, και ο αέρας στο βαγόνι είναι πηχτός, δυσκολεύει την ανάσα. Πέρασα μια άγρυπνη νύχτα. Ναι, εν μέρει λόγω του τσακωμού με τον Τζέικομπ, αλλά για να είμαι απόλυτα ειλικρινής – που αποδεικνύεται δύσκολο μερικές φορές σ’ αυτή την περίπτωση – με παιδεύει περισσότερο η σκέψη του Κόλιν. Άνοιξε την καρδιά του με απίστευτη ειλικρίνεια. Κι εγώ δεν είπα τίποτε. Πόση απόρριψη πρέπει να ένιωσε; Του χτύπησα την πόρτα προτού πάω για ύπνο, όμως δεν απάντησε και γι’ αυτό το στομάχι μου είναι ακόμα δεμένο κόμπος. Παρότι επεξηγηματικότατη για όλες τις αρρώστιες και τους κινδύνους για την υγεία μου, η γιαγιά δε μου εξήγησε ποτέ ότι ο πόνος της καρδιάς είναι χειρότερος από όλους…].

Και έρχεται η στιγμή που τα παιδιά λαμβάνουν ένα κωδικοποιημένο άρθρο και η Λίζι είναι σίγουρη ότι προέρχεται από τη μητέρα τους. Μήπως τελικά η εξαφάνιση της μητέρας τους σχετίζεται με την αποκρυπτογράφηση του Τζεικομπ; Τι συμβαίνει αλήθεια;
Εμφανής η έρευνα των συγγραφέων τόσο στο ιστορικό κομμάτι όσο και στον τομέα κωδικοποίησης και αποκρυπτογράφησης, σε ένα έργο περιπέτειας και μυστηρίου, γραμμένο με χιούμορ και τρόπο που αποδίδει τόσο την αγωνία της εποχής, τον τόπο, τη σημασία των πληροφοριών σε ένα πόλεμο όσο και την ανθρώπινη διάσταση μέσα σε αυτόν. Τη φιλία, την οικογένεια, τη συνεργασία, τα μυστικά, την πίστη, την επιμονή, το πείσμα. Μπορούμε να πούμε πως καταφέρνει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ιστορία – χωρίς να γίνεται διδακτικό- και στην περιπέτεια. Ο Πόλεμος μέσα από τα μάτια δύο παιδιών και όχι από το μέτωπο του πολέμου, αλλά μέσα από σύμβολα και κωδικούς, μέσα από τα γραφεία δηλαδή και όχι μέσα από τα πεδία των συγκρούσεων. Μια διαφορετική ματιά του πολέμου όπου μια ηρωική πράξη έχει πραγματοποιηθεί σιωπηλά και από απόσταση. Και αυτό είναι το σημαντικό σε αυτό το βιβλίο. Είναι μια ματιά στη γνώση, στην πίστη, την ευθύνη, την απώλεια, το συναίσθημα, τον όρκο σιωπής, τη δυσβάσταχτη γνώση.
Έργο μυστηρίου αλλά και κατασκοπείας, για νεαρούς εφήβους αλλά ναι, και για ενήλικες, που γράφτηκε από δύο συγγραφείς την Ruta Sepetys και τον Steve Sheinkin, τόσο αρμονικά και είναι βέβαιο πως θα αγγίξει τους αναγνώστες.