Μάρκος Δενδρινός: συνέντευξη στην Μαρία Τσακίρη

Συγγραφέας του βιβλίου Η τέχνη του έρωτα – Εκδόσεις Συρτάρι

Με ένα ταξίδι στο χώρο και το χρόνο και τους ήρωές του να επιχειρούν ταυτόχρονα και το εσωτερικό τους ταξίδι, ο Μάρκος Δενδρινός μας βάζει με ένα ιδιαίτερο τρόπο στην τέχνη του έρωτα. Ο Αλέξανδρος και η Ιζαμπέλλα έρχονται σε επαφή με αντίστοιχα ερωτικά ζευγάρια που υπηρετούν ηθελημένα ή άθελα κάποιο μεγάλο σκοπό, ανά τους αιώνες από την εποχή του Χριστού μέχρι τον 20ο αιώνα, μέχρι που “μαθαίνουν κάτι για τον Ιησού και τη Μαγδαληνή που είναι πραγματικά αδιανόητο…” Στην ερώτηση του Vivlio-life αν το περιεχόμενο του βιβλίου μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις ο συγγραφέας μας είπε πως «… μπορεί όντως να προκαλέσει αντιδράσεις σε κάποιους οι οποίοι είναι στοιχισμένοι πίσω από τον δογματισμό μιας περιχαρακωμένης Εκκλησίας, αλλά κάτι τέτοιο είναι φυσικό, καθώς η Εκκλησία, η κάθε Εκκλησία, είναι μια ομάδα ανθρώπων που προσπαθούν να διασωθούν και να περισωθούν πίσω από συγκεκριμένες περιγραφές της Αλήθειας, μόνο που η Αλήθεια ούτε περιορίζεται ούτε έχει διορισμένους αντιπροσώπους».

Αλέξανδρος και Ιζαμπέλλα. Είναι οι δυο κεντρικοί σας ήρωες, τους οποίους αρχικά τοποθετήσατε στη σημερινή εποχή, δηλαδή στην εποχή του Διαδικτύου και τα blogs. Να τους γνωρίσουμε;
Ο Αλέξανδρος και η Ιζαμπέλλα είναι σύγχρονοι άνθρωποι, οι οποίοι όμως δεν παύουν να διαθέτουν έλξεις και κλίσεις για το μυστήριο και τη γνώση, πράγματα διαχρονικά. Χαρακτηρίζονται μάλιστα και οι δύο από μια ρομαντική στάση για τον έρωτα χωρίς όμως να τους λείπει και η παθιασμένη σαρκική επιθυμία. Ο Αλέξανδρος είναι μαθηματικός ορθολογιστής και η Ιζαμπέλλα βιωματική ποιήτρια, αλλά αυτός δεν τους εμποδίζει ο μεν ένας να είναι ευαίσθητος και γλυκός η δε άλλη να παίρνει ψύχραιμες αποφάσεις στις κρίσιμες στιγμές της περιπέτειάς τους. Στην αρχή γνωρίζονται μέσω των ιστολογίων (blogs) μαζί με κάποιους άλλους, οι οποίοι σύντομα θα εμφανιστούν και στην πραγματική ζωή. Σε ένα ταξίδι στη Νάπολη της Ιταλίας θα συναντηθούν οι δύο κεντρικοί ήρωες, θα ερωτευθούν ο ένας τον άλλον και άθελά τους θα εμπλακούν σε μια περιπέτεια που θα τους πάει πολύ πίσω στον χρόνο, την εποχή που ο Ιησούς και η Μαγδαληνή χαίρονταν τον έρωτά τους στις όχθες της Τιβεριάδας.
Με ποιο συγγραφικό τέχνασμα τους βλέπουμε να περνούν από το σήμερα στο μακρινό παρελθόν και πόσο εύκολο αποδείχτηκε για σας το ταξίδι στο χρόνο, ώστε να περάσει ομαλά σ’ εμάς τους αναγνώστες;
Αυτό το πέρασμα από το τώρα στο τότε είναι το βασικό στοιχείο από το οποίο κρίνεται αν πραγματικά λειτουργεί ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι τόποι που επισκέπτονται είναι φορτισμένοι από σημαντικές προσωπικότητες και γεγονότα του παρελθόντος, με τα οποία έρχονται σε επαφή οι ήρωες μέσα από μια σειρά λέξεων που αποσπούν από παλαιά βιβλία, πάπυρους και ψαλμωδίες. Επίσης, λειτουργεί στο παρόν μια σχολή, το Τάγμα του Έρωτα, τα μέλη του οποίου έρχονται σε επαφή με τους ήρωες και τους οδηγούν σε τόπους που γίνονται πύλες προς το παρελθόν.
Αν αναζητήσουμε την άκρη του νήματος που συνδέει τη ζωή τους στο σήμερα με τη ζωή τους στο χθες, είναι βέβαιο πως θα βρεθούμε σε ένα συνδετικό κρίκο που θα ενώσει τα δυο άκρα και θα μας δώσει κάποιες απαντήσεις. Σωστά;
Πράγματι. Οι δυο ήρωες είναι ένα ερωτικό ζευγάρι στο σήμερα που έρχεται σε επαφή με αντίστοιχα ερωτικά ζευγάρια ανά τους αιώνες από την εποχή του Χριστού μέχρι τον 20ο αιώνα, όπου όλα αυτά τα ζεύγη υπηρετούν ηθελημένα ή άθελα κάποιο μεγάλο σκοπό. Ο συνδετικός κρίκος είναι μια κοινή αποστολή που ο Αλέξανδρος και η Ιζαμπέλλα αρχικά δεν γνωρίζουν αλλά στη συνέχεια μέσα από τη συνάντησή τους με μέλη του Τάγματος του Έρωτα αλλά και τις διώξεις που υφίστανται μαθαίνουν κάτι για τον Ιησού και τη Μαγδαληνή που είναι πραγματικά αδιανόητο…
Ας περάσουμε στον τίτλο σας: Η τέχνη του έρωτα. Όποιος διαβάζει το βιβλίο σας καταλαβαίνει πως δεν επιλέχθηκε καθόλου τυχαία, ούτε βέβαια η εικόνα που κοσμεί το εξώφυλλο. Θα μας βάλετε στη σκέψη σας;
Πολύ σωστά το επισημαίνετε. Από τον τίτλο μέχρι τον πίνακα του εξώφυλλου όλα μυρίζουν έρωτα και βοούν από έρωτα. Δεν υπάρχει κάτι άλλο πιο αποτελεσματικό και πιο γρήγορο ώστε να πετύχει κάποιος την ένωση μέσα σε αυτόν τον πολυδιασπασμένο κόσμο. Κι όταν κάποιος πετύχει το ένα με το ταίρι του, το ένα αυτό δεν περιορίζεται από τίποτα, κι έτσι το ζευγάρι είναι ενωμένο με το ΠΑΝ. Η σεξουαλική πράξη και ηδονή ανάμεσα σε ανθρώπους προορισμένους γι’ αυτό προκαλεί εσωτερικές καταστάσεις και πνευματικές εξυψώσεις που κανείς δεν φαντάζεται ότι είναι δυνατές.
Σε μία συνέντευξή σας έχετε πει πως το μυθιστόρημα αυτό είναι μια όσο το δυνατόν αποτύπωση ενός μεγάλου εσωτερικού ταξιδιού, όπου και προσφέρω σαν λύση του γρίφου το κλειδί στο οποίο εγώ προσωπικά κατέληξα. Μας ενδιαφέρει πολύ η διατύπωση του γρίφου, αλλά ακόμη περισσότερο η λύση του και το κλειδί που χρησιμοποιήσατε.
Κάθε μυθιστόρημα ουσιαστικά αποτυπώνει την εσωτερική ζωή του συγγραφέα, τις βαθύτερες θέσεις του, το νόημα ή μη νόημα στο οποίο έχει μέχρι στιγμής καταλήξει. Στην Τέχνη του Έρωτα οι ήρωες ταξιδεύουν στον χώρο και τον χρόνο, ένα ταξίδι που περιγράφει εξωτερικά το άλλο εσωτερικό ταξίδι που κάνει ο καθένας μας για να βάλει σε τάξη πράγματα που μοιάζουν άσκοπα ή αταίριαστα, να συμπληρώσει το παζλ των διάσπαρτων κομματιών ή αλλιώς να βρει το κλειδί σε ένα πελώριο γρίφο που διαπερνά κάθε του βήμα, κάθε του σκέψη, κάθε του αίσθηση. Ο γρίφος στο μυθιστόρημα απεικονίζεται με την εμφάνιση στους ήρωες διαφόρων λέξεων που φαίνονται ανακόλουθες και ασύμβατες καθώς δεν φτιάχνουν κάτι με νόημα. Ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος, είναι μια μηχανή επίλυσης του γρίφου της ύπαρξης και αυτόν επιχειρεί κάθε στιγμή να λύσει είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα μέσα από τις αποφάσεις, τις πράξεις και τις κινήσεις του. Για πολλούς το κλειδί είναι η προσωπική ικανοποίηση ή ηδονή όπως θα τη λέγαμε, για άλλους η προσφορά χωρίς αντάλλαγμα ή αγάπη όπως θα τη λέγαμε, για μένα όμως ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ είναι ο έρωτας.
Στην ανάγνωση, συναντάμε ερωτικά ζευγάρια: Άγιος Φραγκίσκος και Κλάρα, φιλόσοφος Αβελάρδος και Ελοϊζα, Δάντης και Βεατρίκη, Πετράρχης και Λάουρα. Εκείνο, ίσως, το ζευγάρι που προκαλεί το ενδιαφέρον μας είναι ο Ιησούς και η Μαγδαληνή. Φαντάζομαι πως γράφοντας αυτό το μυθιστόρημα είχατε λάβει υπόψη σας, πως θα προκαλέσετε αντιδράσεις…
Πάντα με συγκινούσαν τα ερωτικά ζεύγη που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στην ιστορία. Η Κλάρα είναι αυτή που δίνει δύναμη στον Φραγκίσκο να καταργήσει τα όρια της αγάπης του, η Ελοΐζα είναι η πηγή των υψηλότερων φιλοσοφικών εμπνεύσεων του Αβελάρδου, ο έρωτας για την σκοτεινή κυρία κάνει τον Σαίξπηρ τον υψηλότερο δραματουργό όλων των εποχών, η φλογερή φουρνάρισσα κάνει τον ζωγράφο Ραφαήλ ιεροφάντη του σεξ. Πίσω απ’ όλα όμως κυριαρχεί το ζεύγος του Ιησού και της Μαγδαληνής όπως αποτυπώνεται και υπονοείται στα απόκρυφα γνωστικά ευαγγέλια με κυρίαρχο του Φιλίππου και όπως πράγματι έχει ήδη χρησιμοποιηθεί από λογοτέχνες φιλοσόφους του επιπέδου του Καζαντζάκη αλλά και από επιδέξιους λογοτέχνες της φαντασίας σαν τον Dan Brown. Ο Ιησούς είναι το αρχέτυπο του ουράνιου όντος που ήρθε στο σκότος για να το φωτίσει αλλά λόγω του ύψους του έγινε ελάχιστα κατανοητός και μάλιστα σε ελάχιστους. Η Μαγδαληνή είναι το αρχέτυπο της χωρίς όρια αισθαντικότητας η οποία ισορροπεί μόλις βρει τον αντίθετο πόλο της καθώς γίνεται μια πηγή ενέργειας και πλούτου που δεν εξαντλείται ποτέ. Ο Ιησούς χωρίς τη Μαγδαληνή θα ήταν νόημα που δεν θα είχε πού να απευθυνθεί και η Μαγδαληνή χωρίς τον Ιησού θα ήταν ένας καταρράκτης που θα δαπανούσε άσκοπα την ενέργειά του. Ο Ιησούς είναι ο τρόπος να πάρει κατεύθυνση η άπειρη ενέργεια που είναι η Μαγδαληνή. Ίσοι και διαφορετικοί. Αν όμως έπρεπε να διαλέξουμε ανάμεσα στο άρρεν και το θήλυ, η απάντηση δεν είναι δύσκολη. Πίσω απ’ όλα είναι το θήλυ, μητέρα και ερωμένη του Ιησού. Το περιεχόμενο του μυθιστορήματος μπορεί όντως να προκαλέσει αντιδράσεις σε κάποιους οι οποίοι είναι στοιχισμένοι πίσω από τον δογματισμό μιας περιχαρακωμένης Εκκλησίας, αλλά κάτι τέτοιο είναι φυσικό, καθώς η Εκκλησία, η κάθε Εκκλησία, είναι μια ομάδα ανθρώπων που προσπαθούν να διασωθούν και να περισωθούν πίσω από συγκεκριμένες περιγραφές της Αλήθειας, μόνο που η Αλήθεια ούτε περιορίζεται ούτε έχει διορισμένους αντιπροσώπους.
Γράφετε για τον βαθιά ονειροπόλο έφηβο Ιησού: «Φανταζόταν τη Μαγδαληνή γυμνή να κάνει μπάνιο σε κάποιες απόμερες παραλίες της Τιβεριάδας, τα νερά να την αγγίζουν όπως τις αρχαίες νύμφες κι εκείνη να κάθεται μετά στην παραλία, ενώ οι μακροί της βόστρυχοι να κρύβουν επιδέξια τα απαλά της στήθη. Μέχρι που μια μέρα την ακολούθησε και του κόπηκε η ανάσα όταν την είδε ξαπλωμένη ανάσκελα στην παραλία…» Σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης, λοιπόν, και με βάση αυτό το απόσπασμα, θα ήθελα να μου πείτε αν έχετε λάβει μηνύματα αναγνωστών που δεν μπορούν να εισπράξουν την προσπάθειά σας να τοποθετηθείτε σε φιλοσοφικά ζητήματα όπως είναι ο έρωτας και ο θάνατος.
Τι πιο ωραία εικόνα από δύο έφηβους που γυμνωμένοι μες στη φύση βιώνουν την απόλυτη ομορφιά, την απόλυτη λαχτάρα, την απόλυτη διέγερση, φτιαγμένοι από την ίδια τη φύση, δηλαδή τον ορατό θεό, να αγγίξουν τη μεγαλύτερη δυνατή ηδονή;
Ναι υπήρχαν και μηνύματα αναγνωστών που ξενίστηκαν από τέτοιες εικόνες για κάποιον που θεωρείται ιδρυτής της θρησκείας τους, μόνο που από τις περιγραφές που διαθέτουμε από τα Ευαγγέλια, κανονικά και απόκρυφα, ειδικά ο Ιησούς ήταν αυτός που ξένιζε τους πάντες γύρω του με τις «ανόσιες» παρέες του από τους τελώνες μέχρι τις ελευθέριες γυναίκες.
Ο τρόπος που χειρίζομαι την ιστορία του Ιησού δεν είναι ιστορικά αβάσιμος, έχετε πει. Κάποιοι ίσως αναρωτηθούν πού βασίζεται ιστορικά. Τι τους απαντάτε;
Ιησούς ή «Ιησούς»; Υπήρξε άραγε αυτό το πρόσωπο στην ιστορική πραγματικότητα; Και αν υπήρξε μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι έχει κάποια μεγάλη ή μικρή σχέση με το πρόσωπο όπως το γνωρίζουμε μέσα από τα Ευαγγέλια; Με αυτό το ζήτημα ασχολήθηκαν πολλοί διανοητές ιδίως τον 19ο αιώνα, καθώς μετά την εποχή του Διαφωτισμού άνοιξαν δρόμοι έρευνας που πριν ήταν αδιανόητοι. Οι ιστορικές πηγές πλην των Ευαγγελίων είναι λιγοστές και αφορούν περισσότερο τους χριστιανούς παρά τον Ιησού. Ο Τάκιτος και ο Σουητώνιος χαρακτηρίζουν στις αρχές του 2ου αιώνα τους χριστιανούς σαν μια κάστα κακόβουλων και δεισιδαιμόνων ανθρώπων. Ο Πλίνιος ο νεότερος, ως κυβερνήτης της Βιθυνίας αγωνιζόταν να σώσει τους χριστιανούς οι οποίοι ήθελαν με κάθε τρόπο να πεθάνουν ως μάρτυρες της πίστης τους. Εξωβιβλικές όμως μαρτυρίες για τον Ιησού δεν έχουμε παρά μόνο από τον Φλάβιο Ιώσηπο που στην Ιουδαϊκή Αρχαιολογία τον 1ο αιώνα υποτίθεται ότι έγραψε «Εκείνη την περίοδο περίπου, έζησε ο Ιησούς, ο σοφός άνθρωπος» μαζί με κάποιες άλλες προτάσεις στη συνέχεια που αφορούν τον Πιλάτο και τη σταύρωση του Ιησού. Λέω «υποτίθεται» διότι έχει αμφισβητηθεί έντονα η γνησιότητα αυτής της φράσης, όχι τόσο της προαναφερθείσας πρότασης όσο των επόμενων. Από τα στοιχεία λοιπόν που διαθέτουμε είναι καλύτερα να μιλάμε για ένα «ιστορικό» μύθο, ο οποίος όμως δεν παύει να είναι θαυμαστός στον πλούτο και τον συγκρητισμό του. Άρα η ερώτηση αν αυτά που περιγράφονται στο μυθιστόρημά μου είναι ιστορικά αβάσιμα ή όχι είναι εκ των προτέρων χωρίς νόημα. Πώς μπορούμε να κρίνουμε αν κάποια πράγματα που λέμε για ένα πρόσωπο είναι ιστορικά βάσιμα όταν το ίδιο το πρόσωπο αμφισβητείται καθ’ αυτό; Μπορούμε όμως να κρίνουμε αν τα λεγόμενα από κάποιον περί του Ιησού είναι συμβατά ή όχι με τον μύθο που έχει διαμορφωθεί σχετικά με αυτόν από τα κανονικά και τα απόκρυφα ευαγγέλια. Σε μια τέτοια ερώτηση η απάντησή μου είναι ανεπιφύλακτα θετική, καθώς η εικόνα που έχουμε για τον Ιησού κυρίως από τα γνωστικά ευαγγέλια είναι ότι πρόκειται για κάποιον που είναι ερωτικά δεμένος με τη Μαγδαληνή και μάλιστα συνεχίζει να ζει πολλά χρόνια μετά την υποτιθέμενη ανάστασή του.
Καθώς το βιβλίο αυτό γράφτηκε από το 2006 ως το 2016 και είναι το αποτέλεσμα μελέτης διαθέσιμων ιστορικών στοιχείων αλλά και φιλοσοφικής προσέγγισης, θα ήθελα να μου πείτε αν είχατε προαποφασίσει σε ποιο βαθμό θα αγγίξετε πρόσωπα που για κάποιους πρέπει να παραμένουν ανέγγιχτα.
Για μένα κανένα πρόσωπο δεν είναι εξ ορισμού ανέγγιχτο. Τώρα πια άλλωστε, στη Δύση τουλάχιστον, μπορούμε να μιλάμε για όλους και για όλα χωρίς διώξεις για τις ιδέες, τις γνώμες και τις τοποθετήσεις μας. Οι θέσεις της μεσαιωνικής θεοκρατίας υπέστησαν αδυσώπητη κριτική από την εποχή του Διαφωτισμού και εντεύθεν. Βέβαια στην Ελλάδα ο αέρας της ελευθερίας έκφρασης άργησε να έρθει. Αρκεί να σκεφτούμε τη δύναμη που έχει η Εκκλησία, από τη στιγμή που δεν έχει καν διαχωριστεί από την Πολιτεία. Αν θυμηθούμε τις αντιδράσεις για τον Τελευταίο Πειρασμό του Καζαντζάκη, αντιλαμβανόμαστε ότι η εκκοσμίκευση δεν συνέβη ποτέ πραγματικά στην πατρίδα μας. Δεν έλαβα καθόλου υπόψη μου, ούτε θετικά ούτε αρνητικά, όσον αφορά το περιεχόμενο και την πλοκή του μυθιστορήματος, τις οποιεσδήποτε τυχόν αντιδράσεις αναγνωστών που ακολουθούν κατά βήμα το χριστιανικό δόγμα. Και κάτι ακόμη που θέλω να υπογραμμίσω είναι ότι ο τρόπος που παρουσιάζεται ο Ιησούς στο μυθιστόρημα όχι μόνο δεν είναι κατά τη γνώμη μου προσβλητικός του προσώπου του αλλά απεναντίας αποτελεί ένα πρότυπο απελευθέρωσης του ανθρώπου μέσα από την οδό της αμφισβήτησης και του έρωτα.
Εσωτερικό ημερολόγιο χαρακτηρίζετε το μυθιστόρημά σας και τώρα πρέπει να μας εξηγήσετε πώς Η τέχνη του έρωτα μέσα από τη δυαδικότητα εισχωρεί στον εσωτερικό δικό σας κόσμο.
Όπως κάποιος στο κανονικό του ημερολόγιο γράφει τα όσα συνέβησαν την κάθε ημέρα του, έτσι και εγώ έγραψα ένα εσωτερικό ημερολόγιο για τους φιλοσόφους, τους καλλιτέχνες, τους μύστες, τους επιστήμονες που πάντα με ενέπνεαν, τον Οβίδιο, τον Ιησού, τους τροβαδούρους, τον Αβελάρδο και την Ελοΐζα, τον Δάντη και τη Βεατρίκη, τον Πετράρχη και τη Λάουρα, τον Πλήθωνα και τους άλλους σπουδαίους λογίους της Αναγέννησης, τον Ντα Βίντσι, τον Μιχαήλ Άγγελο και τον Ραφαήλ, τον Καρτέσιο, τον Λάιμπνιτς, τον Γαλιλαίο, τον Σαίξπηρ, τον Νεύτωνα και τον Γκαίτε. Ο έρωτας, πνευματικός ψυχικός και σαρκικός, ο ταντρικός έρωτας όπως αποκαλείται στην Ανατολή, κάνει τα δύο φύλα το άρρεν και το θήλυ μία μονάδα, με βάση μια βιολογία και ανατομία που προέκυψε μέσα από την εξέλιξη εκατομμυρίων ετών. Η σάρκα, αν και ο τελευταίος τροχός της αμάξης, είναι το ελιξίριο για την επίτευξη της αθανασίας.
Διαβάζω στο βιογραφικό σας τα ερευνητικά σας ενδιαφέροντα: σημασιολογικός ιστός, οντολογίες, βάσεις δεδομένων, συμπερασματικές βάσεις δεδομένων, φιλοσοφία, ιστορία των ιδεών, ιστορία της επιστήμης, φιλοσοφία της επιστήμης, φιλοσοφία της πληροφορίας, λογική, ιστορία της λογικής. Είναι όλα μαζί και το καθένα από αυτά ξεχωριστά, τα συγγραφικά όπλα που κρύβονται πίσω από αυτό το πολύ ενδιαφέρον φιλοσοφικό μυθιστόρημα;
Ακριβώς. Ο πυρήνας της φιλοσοφίας είναι η αυστηρή λογική, ένα σύνολο αρχών και μεθοδολογιών που αν τις ακολουθούσαμε η ζωή όλων μας θα ήταν πολύ πιο ισορροπημένη. Όπως έλεγε και ο Πλάτωνας, στην Πολιτεία, αν η λογική εποπτεύει τα συναισθήματα, τα ένστικτα και τις επιθυμίες τότε το καθετί μέσα μας θα έκανε αυτό που πρέπει με έναν τρόπο που να μην επιβάλλεται στα υπόλοιπα, οπότε ο κάθε άνθρωπος θα ήταν ευτυχισμένος και όλη η κοινωνία θα ήταν ευτυχισμένη. Πώς όμως ο άνθρωπος κυριαρχεί ως ηνίοχος στο άρμα του εαυτού του; Και πάλι ο Πλάτωνας, στον Φαίδρο, μας περιγράφει τον έρωτα σαν τον μοναδικό καταλύτη που επιταχύνει όλη αυτή τη διαδικασία.
Σας έχουμε συνηθίσει σε βιβλία μικρής φόρμας. Θα μπορούσε να έχει Η τέχνη του έρωτα τη μορφή διηγήματος;
Η Τέχνη του έρωτα είναι ένα μυθιστόρημα που κατέληξε στο μέγεθος αυτό μετά από μια τεράστια προσπάθεια συμπύκνωσης. Οπότε θα απαντήσω αντίστροφα. Η κανονική του διάσταση θα ήταν τριπλάσια και παραπάνω, αλλά πρακτικοί λόγοι με εξανάγκασαν να προβώ σε αυτήν τη συμπύκνωση. Ο λόγος του μεγάλου μεγέθους του είναι ότι αποτελεί ένα εσωτερικό ημερολόγιο που οι μέρες του είναι φάσεις της δικής μου ζωής και εξέλιξης. Είναι περίεργο γιατί ο συνήθης τρόπος έκφρασής μου είναι το σύντομο διήγημα που περικλείει μια βασική ιδέα που θέλω να εκφράσω συχνά μέσα από ένα ιστορικό πρόσωπο. Εδώ όμως πρόκειται για ένα ημερολόγιο ζωής.

Σας ευχαριστώ πολύ που μου δώσατε την ευκαιρία να εκφράσω τις μύχιες σκέψεις μου για το μεγάλο αυτό μυστήριο που όλοι αντιμετωπίζουμε, το νόημα της ζωής

Λίγα λόγια για το βιβλίο
Μια ιστορία που οι ρίζες της χάνονται στα βάθη των αιώνων έρχεται ξανά στο φως μέσα από τρία πρόσωπα-κλειδιά: τον ποιητή Οβίδιο, τον Ιησού και τη Μαρία Μαγδαληνή. Ο Ιησούς ερωτεύεται παθιασμένα τη Μαρία και ο έρωτας αυτός είναι τόσο δυνατός, που θα εμπνεύσει μια ολόκληρη αλυσίδα ερωτικών ζευγών, μεταξύ των οποίων ο άγιος Φραγκίσκος και η Κλάρα, ο φιλόσοφος Αβελάρδος και η Ελοΐζα, ο Δάντης και η Βεατρίκη, ο Πετράρχης και η Λάουρα. Στην ιστορία αυτή όμως εμπλέκονται και ζωγράφοι όπως ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Μιχαήλ Άγγελος και ο Ραφαήλ, ποιητές όπως ο Σαίξπηρ και ο Γκαίτε, επιστήμονες και φιλόσοφοι όπως ο Γαλιλαίος, ο Καρτέσιος και ο Λάιμπνιτς. Τι συνδέει όλα αυτά τα πρόσωπα; Αυτό επιδιώκει να ξεδιαλύνει ένα σύγχρονο ζευγάρι, ο Αλέξανδρος και η Ιζαμπέλλα. Οι δύο νέοι γνωρίζονται διαδικτυακά και μπαίνουν σε μια περιπέτεια που δε θα μπορούσαν ποτέ να υποπτευθούν. Επιλέχθηκαν για να φέρουν σε πέρας έναν μεγάλο σκοπό που έχει σχέση με τον Ιησού και τη Μαρία, ενώ τα παλιά τάγματα των Ιωαννιτών και των Ναϊτών θα παρέμβουν στα γεγονότα για τους δικούς τους λόγους…

[…] Στην εφηβεία του ο Ιησούς δεν ήταν μόνο ακούραστος μελετητής των γραφών διαφόρων παραδόσεων αλλά και τόσο βαθιά ονειροπόλος, ώστε κάποιοι τον χαρακτήριζαν φαντασιόπληκτο. Φανταζόταν τη Μαγδαληνή γυμνή να κάνει μπάνιο σε κάποιες απόμερες παραλίες της Τιβεριάδας, τα νερά να την αγγίζουν όπως τις αρχαίες νύμφες κι εκείνη να κάθεται μετά στην παραλία, ενώ οι μακροί της βόστρυχοι να κρύβουν επιδέξια τα απαλά της στήθη. Μέχρι που μια μέρα την ακολούθησε και του κόπηκε η ανάσα όταν την είδε ξαπλωμένη ανάσκελα στην παραλία να ζεσταίνεται ολόγυμνη από τις αχτίδες του ήλιου. ?εκαέξι χρονών εκείνος, δεκαεπτά αυτή, μπλέχτηκαν σε μια αγκαλιά τόσο μεθυστική, που κράτησε ώρες.