Το ημερολόγιο της μύγας – Μπαλκάμου Χριστίνα

Γράφει η Κατερίνα Σιδέρη

Πόσα μπορούν να χωρέσουν σε ένα ημερολόγιο… όσοι δεν γράφουν, δεν είναι σε θέση να απαντήσουν. Σε ένα ημερολόγιο λοιπόν, χωράνε κάμποσες λέξεις, μια συστάδα γεγονότων και άπειρα συναισθήματα, ανείπωτες σκέψεις, μα και εκκωφαντικές σιωπές.
Μια νεαρή μοιράζεται με τον αναγνώστη κομμάτια της ζωής της, από την παιδική ηλικία, την εφηβική μα και την παρούσα. Αφήνει αιχμές για πολλά, καυτηριάζει κατάλοιπα και συμπεριφορές και σαν μύγα, αφήνεται να παρασυρθεί και να αναζητήσει λιμάνια απάνεμα.
Οι ήρωες που αναμοχλεύονται στις σελίδες του βιβλίου είναι πολλοί. Δεν θα αναφερθώ σε όλους, παρά μονάχα σε εκείνους που κέντρισαν το δικό μου ενδιαφέρον. Η γιαγιά είναι καπάτσα και ξέρει να χειρίζεται τους ανθρώπους. Ο πατέρας, είναι εχθρικός, βίαιος, γκρινιάρης και στη συνέχεια της παρουσίασης θα του αποδώσω περισσότερα χαρακτηριστικά. Η μητέρα, είναι ανασφαλής, νοιάζεται για το τι λέει ο κόσμος και εκβιάζει με τον τρόπο της. Ο αδερφός, ένας χοντρός βλάκας είναι καλός σε ΟΛΑ οπότε η σύγκριση με την ηρωίδα μας είναι δυστυχώς αναπόφευκτη.
Η οικογενειακή κατάσταση είναι απαράδεκτη από πολλές πλευρές. Μια τραγωδία συντελείται μέσα στο σπίτι τους, μια τραγωδία που μονάχα όταν απέχεις μπορείς να δεις το μεγαλείο της μα και τις πληγές της.
Η ηρωίδα ανοίγει αυλαία, γράφει πυρετωδώς τα τραύματά της και ο αναγνώστης δυσχεραίνει και σκαλώνει σε κάθε της φράση. Η χρήση τσιρότων κατά κόρον στα κοψίματα, ο καταπιεστικός τρόπος αντιμετώπισης των παιδιών από τους γονείς, η σπηλιά που λειτουργεί ως καταφύγιο τις ώρες μοναξιάς και περισυλλογής, αλλά και ένα σάλτο μορτάλε για τις ανάγκες του κυνηγητού, καλωσορίζουν τον αναγνώστη και του εύχονται μια συνέχεια ξέχειλη κακοτοπιές.
Θα διαβάσουμε για τις αποτρόπαιες πράξεις ενός κυκλοθυμικού, δύστροπου και αγροίκου, για το βιβλίο – ευαγγέλιο «ο Έρωτας και η Τέχνη του», για ένα τρακάρισμα με λεωφορείο, για τον Στέφανο και το εκτόπισμά του, αλλά και για την κολλητή Λεόνι και το όνειρο κατασκευής ενός διαστημοπλοίου.
Η ηρωίδα θυμάται, ανοίγει το χρονοντούλαπο της ψυχής της και αφήνει να χυθούν από μέσα του κακοφορμισμένες αναμνήσεις, απόκοσμες στιγμές, οικογενειακές αντιπαραθέσεις. Ποιος θα βγει κερδισμένος; Ποιον θα ενοχλήσει η διάθεση στο φως; Ποιος έχει το σθένος να αναμετρηθεί με αραχνιασμένα απωθημένα;
Σειρά έχει ένα χαρτάκι που λιώνει στο στόμα και έχει μεγάλης διάρκειας δράση, μια πενθήμερη σχολική εκδρομή και τα παρελκόμενά της, το φοιτητικό σπίτι στο ESSEX, μια θλάση στο λαιμό, αλλά και το αποτέλεσμα ενός ηχηρού κρότου.
Δεν έχω ασχοληθεί μέχρι τώρα με το κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας. Πρόκειται για ένα ανήσυχο πλάσμα, τεμπέλα κατά τους λοιπούς, που λατρεύει να καβαλάει το ποδήλατό της και να χάνεται στο άπειρο κυριολεκτικά και μεταφορικά. Είναι πιεσμένη, καταπιεσμένη και αναζητά διεξόδους, ίσως κάποιες φορές σε λάθος δρόμους. Αναζητά το φως και βαυκαλίζεται με ημίμετρα. Αναζητά τον έρωτα και πειραματίζεται χωρίς αναστολές. Αναζητά γενικά και ειδικά. Αναζητά χωρίς έλεος, μα δεν ξέρω αν τελικά θα καταφέρει να βρει αυτό που ψάχνει έτσι ώστε να κατευνάσει τους χτύπους της καρδιάς και να επιφέρει τη νηνεμία εντός της.
Υπήρξαν στιγμές που αυτά που διάβαζα, σκάλωναν μέσα μου. Διάβασα για χαρακτήρες τρομακτικούς, καταπιεστικούς, για γονείς χειριστικούς. Για πατεράδες με μακριά χέρια, για μάνες που ήθελαν μόρφωση για τα παιδιά τους το δίχως άλλο και για παιδιά ανίσχυρα να αντιδράσουν.

Είναι τελικά αδέκαστος ο Δικαστής;
Υπερέχει ο Δαμιανός σε όλα;
Έμαθε ποτέ της να αγαπά η Βικτώρια;

Λίγο πριν πέσει η αυλαία, θα γίνουμε μάρτυρες σε καβγάδες ανθρώπων πιο απειλητικούς και από εκείνους ανάμεσα σε ζώα, θα αποδράσουμε σε μια νέα σπηλιά εκείνη της Φωτεινής και θα φέρουμε στο προσκήνιο τις πρώτες σελίδες του βιβλίου, ενόσω ακόμη είναι μετέωρες.

Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο της Χριστίνας Μπαλκάμου, ένα σύντομο βιογραφικό της οποίας θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:
…κάποτε είχα πιστέψει στον πατέρα και ο κόσμος φαινόταν μικρός και γερός. Τώρα πλέον έφυγε και δεν φοβόμουν πια να τον αγαπήσω, ο κόσμος μού φαινόταν απεριόριστος…

Το ημερολόγιο της μύγας είναι μια χύτρα ταχύτητος. Μέσα της βράζουν πολλά. Η χειραγώγηση, η στέρηση ελευθεριών, οι έρωτες, η καταχρήσεις, η αναζήτηση της επιβεβαίωσης, οι ανασφάλειες, οι ανθρώπινες αδυναμίες, οι οικογενειακές ανισότητες οι συμπάθειες μα και οι αντιπάθειες.
Πολλές οι γνωριμίες· άλλες άφησαν το στίγμα τους και άλλες πέρασαν στη λήθη. Ήρωες που ζουν στις σκιές, αντιπαιδαγωγικές μέθοδοι μάθησης, απαγορευμένες ουσίες και έλλειψη πρωτοβουλιών.
Κατασκευάζεται ο άνθρωπος; Πλάθεται; Συνδράμουν σε αυτό το οικογενειακό και το εκάστοτε κοινωνικό περιβάλλον; Ποιος ευθύνεται για το αποτελέσματα;
Δεν θα πω περισσότερα. Η μύγα και το ημερολόγιό της έχουν απαντήσεις για σχεδόν όλα τα ερωτήματα που έθεσα και σας περιμένουν να τις ανακαλύψετε.

Το οπισθόφυλλο του βιβλίου αναφέρει:
Πόσο μακριά, αλήθεια, μπορεί να φτάσει κάποιος χωρίς να καεί;
Η ηρωίδα –όπως ακριβώς και η μύγα– είναι παγιδευμένη ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι. Η μόνη της συντροφιά: ένα ημερολόγιο. Ένα τετράδιο αντοχής, όχι μνήμης. Εκεί καταγράφει τον κόσμο όπως πραγματικά είναι: Γελοίος. Υπέροχος. Ανυπόφορος. Μια καταγραφή που ξύνει με τα φτερά ενός εντόμου τις πληγές μιας ολόκληρης γενιάς. Εκείνης που έμαθε να γελάει όταν πονάει, να κάνει χιούμορ με τη μοναξιά, να παριστάνει το «καλά» μέχρι να γίνει συνήθεια. Το Ημερολόγιο της Μύγας δεν είναι βιβλίο.
Είναι ένας ύμνος στην αθέατη πλευρά της ζωής.
Ένα γαμώτο με έξι πόδια.
Ένα αντι-μανιφέστο για εκείνους που ζουν χαμηλά, αλλά βλέπουν καθαρά.
Ένα ευχαριστώ σε όσους χαμογελούν στα σοβαρά
Ένα ευχαριστώ σε όσους νιώθουν μύγες σε έναν κόσμο γεμάτο φανταχτερές πεταλούδες.
Αν τύχει και το διαβάσεις, φτάνει μόνο… να το αντέξεις.

Μια ιστορία για τη συγχώρεση, την ηθική δικαίωση και τις δεύτερες ευκαιρίες που όλοι αναζητούμε.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα του βιβλίου.
Γεννήθηκα ένα πρωινό με ομίχλη, 6:15, σε έναν τόπο που δεν υπήρχε ακόμα στον χάρτη. Μεγάλωσα ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, σπουδάζοντας στο απέραντο Πανεπιστήμιο των τεσσάρων τοίχων. Σταδιακά, ανέβασα το ύψος των πτήσεών μου, βλέποντας τον κόσμο από διαφορετικές οπτικές – τα φώτα των δρόμων, τις βιαστικές κινήσεις, τα περάσματα των ζώων.
Προς το παρόν, κάνω διδακτορικό στη Χρονική Ασχετοσύνη, αναζητώντας τρόπους ύπαρξης έξω από τα όρια του χρόνου. Έχω μάθει πως μια μύγα μπορεί να ζήσει αιώνες σε δευτερόλεπτα ή στιγμές που διαρκούν χιλιετίες, ανάλογα με τον άνεμο.
Εγώ, απλώς ακολουθώ τον δικό μου.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.