Η ΣΙΩΠΗ ΠΟΥ ΜΙΛΗΣΕ- ΑΝΕΜΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΒΙΚΥΣ ΤΣΙΡΚΩΝΗ ΣΤΗ ΒΙΡΓΙΝΙΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ

 Η πορεία μου ξεκίνησε ακαδημαϊκά στη βασική έρευνα, με επίκεντρο τον σχεδιασμό εν δυνάμει φαρμάκων, και συνεχίστηκε στον φαρμακευτικό κλάδο με φυσικό επακόλουθο να εργάζομαι τα τελευταία χρόνια σε μια πολυεθνική εταιρεία.

Ωστόσο, πίσω από τη λογική και την πειθαρχία της επιστήμης, υπήρχε πάντα μέσα μου μια καλλιτεχνική πλευρά, που εκφραζόταν κυρίως μέσα από τη ζωγραφική. Η γραφή ήρθε πιο πρόσφατα, μέσα από την ανάγκη να δώσω λέξεις σε προσωπικά βιώματα.
Το παρόν έργο αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο μου χειρόγραφο. Η εικονογράφηση του βιβλίου έχει επίσης πραγματοποιηθεί από εμένα, ως αναπόσπαστο μέρος της αφήγησης.
Ευχαριστούμε θερμά τη συγγραφέα Βίκυ Τσιρκώνη για τη συνέντευξη που τόσο πρόθυμα μας παραχώρησε.

1 Μόλις κυκλοφόρησε Η σιωπή που μίλησε από την Άνεμος εκδοτική. Πώς ξεκίνησε να σχηματίζεται στο μυαλό σας η ιδέα αυτού του βιβλίου;

 Η ιδέα του βιβλίου γεννήθηκε σε μια πολύ ιδιαίτερη και εσωτερική περίοδο της ζωής μου, όπου ένιωσα την ανάγκη να δώσω μορφή σε σκέψεις και συναισθήματα που κουβαλούσα για χρόνια μέσα μου.

Το βιβλίο βασίζεται σε προσωπικά βιώματα, αλλά δεν ήθελα να τα αφηγηθώ με έναν άμεσο ή ρεαλιστικό τρόπο. Αναζήτησα έναν δρόμο που να μου επιτρέπει να μιλήσω γι’ αυτά με αλήθεια, αλλά και με έναν τρόπο που να αφήνει χώρο στον αναγνώστη. Έτσι προέκυψε η παραβολή. Μέσα από αυτήν, προσπάθησα να μεταφέρω εμπειρίες, εσωτερικές συγκρούσεις και διαδρομές αυτογνωσίας, όχι ως κάτι απόλυτα δικό μου, αλλά ως κάτι που μπορεί να αγγίξει και τον άλλο. Να βρει ο καθένας κομμάτια του εαυτού του μέσα στην ιστορία και, με έναν τρόπο, να την κάνει και δική του.
Η αφορμή ήταν μια βαθιά συναισθηματική εμπειρία, από αυτές που σε φέρνουν αντιμέτωπο με τον εαυτό σου και σε αναγκάζουν να δεις πιο καθαρά όσα μέχρι τότε απέφευγες. Και κάπως έτσι, σιγά σιγά, άρχισε να σχηματίζεται η Σιωπή που μίλησε.

2 Στο βιβλίο σας υπογράφετε και την εικονογράφηση. Ήταν εξαρχής δική σας σύλληψη αυτή η συνομιλία εικόνας και κειμένου ή προέκυψε στην πορεία της έκδοσης; Και πόσο κοντά βρίσκεται το τελικό αποτέλεσμα σε εκείνο που είχατε αρχικά οραματιστεί;

 Από την αρχή υπήρχε μέσα μου η ανάγκη να δημιουργηθεί μια ισορροπία ανάμεσα στην εικόνα και το κείμενο. Δεν ήθελα η εικονογράφηση να λειτουργεί απλώς επεξηγηματικά, αλλά να υπάρχει μια ουσιαστική συμπληρωματικότητα. Οι εικόνες δίνουν στοιχεία που δεν λέγονται με λέξεις, ανοίγουν έναν πιο διαισθητικό δρόμο για τον αναγνώστη. Και το κείμενο, αντίστοιχα, έρχεται να δώσει τις απαραίτητες λεπτομέρειες ώστε να μπορέσει να ακολουθήσει τη Νέλια στο ταξίδι της.

Η επιλογή να αναλάβω η ίδια την εικονογράφηση ήταν συνειδητή. Ήθελα το αποτέλεσμα να παραμείνει όσο πιο κοντά γίνεται σε αυτό που είχα οραματιστεί εξαρχής, να υπάρχει μια ενιαία φωνή, όπου εικόνα και λόγος προκύπτουν από την ίδια πηγή.
Και νιώθω πως το τελικό αποτέλεσμα βρίσκεται πολύ κοντά σε εκείνη την αρχική σύλληψη. Ίσως, μάλιστα, σε κάποια σημεία να την ξεπέρασε, γιατί στην πορεία της δημιουργίας προέκυψαν νέες αποχρώσεις που ταίριαξαν απόλυτα με τον κόσμο του βιβλίου.

3 Ένα παραμύθι για μεγάλους αυτή η ιστορία. Μιλήστε μας για τη Νέλια σας και πώς την οραματιστήκατε, πριν ακόμα αρχίσετε να γράφετε την ιστορία της.

 Τα πρώτα κεφάλαια της ιστορίας είναι αρκετά σκληρά, οπότε ήθελα να βρω έναν τρόπο να μιλήσω γι’ αυτή τη σκληρότητα χωρίς να την αποδώσω με την ωμότητα της πραγματικής ζωής. Έτσι, η Νέλια γεννήθηκε μέσα μου ως ένα μικρό πουλί. Ένα πλάσμα που μεγαλώνει μέσα σε ένα κλουβί – όχι μόνο πραγματικό, αλλά και συμβολικό. Γιατί, με έναν τρόπο, όλοι μας παλεύουμε με τα δικά μας «κλουβιά»: φόβους, προσδοκίες, βιώματα, όρια που μας έχουν επιβληθεί ή που έχουμε υιοθετήσει.

Το ταξίδι της, από τη γέννησή της μέσα σε αυτό το πλαίσιο μέχρι τη στιγμή που το σπάει, ήταν για μένα η αρχή. Το πιο σημαντικό όμως κομμάτι είναι αυτό που ακολουθεί: η σύγκρουσή της με το αόρατο κλουβί που συνεχίζει να κουβαλά μέσα της. Αυτή η διαδρομή από τον περιορισμό προς την ελευθερία, αλλά και η συνειδητοποίηση πως η μεγαλύτερη μάχη είναι εσωτερική ήταν ο λόγος που την οραματίστηκα έτσι. Γιατί ένιωθα πως μόνο μέσα από αυτή τη μορφή θα μπορούσε να ειπωθεί η συγκεκριμένη ιστορία με τρόπο αληθινό, αλλά και βαθιά ανθρώπινο.

4 Το έργο σας είναι μια αλληγορική ιστορία με έντονα στοιχεία αυτογνωσίας. Τι σημαίνει για εσάς στην πράξη να ανήκουμε πρώτα στον εαυτό μας και πώς επιχειρείτε να το μεταδώσετε μέσα από την ιστορία σας;

 Η Νέλια σπάει σχετικά νωρίς το πραγματικό της κλουβί, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ελεύθερη. Στα επόμενα κεφάλαια εμφανίζεται μια έντονη επαναληψιμότητα, αλλάζουν τα «σμήνη», αλλάζουν οι συνθήκες, όμως εκείνη συνεχίζει να κουβαλά το αόρατο κλουβί της.

Αυτός ο φαύλος κύκλος είναι πολύ ανθρώπινος. Συχνά νομίζουμε ότι αλλάζοντας περιβάλλον ή καταστάσεις θα λυτρωθούμε, όμως, αν δεν έχουμε έρθει σε επαφή με αυτό που κουβαλάμε μέσα μας, απλώς το αναπαράγουμε.
Για μένα, το να ανήκουμε πρώτα στον εαυτό μας σημαίνει να γνωρίσουμε ποιοι είμαστε πραγματικά και όχι μέσα από την ανάγκη να αποδείξουμε την αξία μας, αλλά μέσα από την κατανόηση των αναγκών μας, των ορίων μας και της αλήθειας μας. Η Νέλια περνά ακριβώς μέσα από αυτή τη διαδρομή. Πρώτα συνειδητοποιεί τον κύκλο στον οποίο βρίσκεται κι έπειτα βρίσκει τη δύναμη να τον σπάσει. Και πιστεύω πως μόνο εκείνη τη στιγμή, όταν αρχίζουμε να ανήκουμε πραγματικά στον εαυτό μας, μπορούμε να συνδεθούμε ουσιαστικά και με τους άλλους. Όχι από ανάγκη ή φόβο, αλλά από επιλογή και αλήθεια.

5 Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στη γραφή μιας τόσο συμβολικής και στοχαστικής ιστορίας;

 Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να αποτυπώσω μια ολόκληρη εσωτερική διαδρομή μέσα σε λίγες μόνο σελίδες. Να χωρέσω μια πορεία ψυχής, με όλες τις μεταπτώσεις, τις ρωγμές και τις μεταμορφώσεις της, σε μια αφήγηση που να παραμένει απλή, αλλά όχι επιφανειακή. Παράλληλα, ήταν σημαντικό για μένα η ιστορία να μη μείνει μόνο δική μου. Να μπορέσει να γίνει, με έναν τρόπο, και ιστορία κάποιου άλλου.

Γι’ αυτό και η πρόκληση δεν ήταν μόνο στο τι θα πω, αλλά κυρίως στο πώς θα το πω. Να αφήσω χώρο μέσα στο κείμενο, ώστε ο αναγνώστης να μπορέσει να μπει, να αναγνωρίσει κομμάτια του εαυτού του και να συναντηθεί με τη δική του διαδρομή μέσα από τη διαδρομή της Νέλιας.

6 Είναι εύκολο στις μέρες μας να ακούσουμε την «αλήθεια της καρδιάς μας» μέσα στον θόρυβο της καθημερινότητας;

 Δεν είναι εύκολο. Ζούμε σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο εξωτερικό, αλλά κυρίως εσωτερικό. Και πολλές φορές αυτός ο εσωτερικός θόρυβος δεν είναι καν δικός μας· είναι φωνές, προσδοκίες και φόβοι που έχουμε υιοθετήσει χωρίς να το καταλάβουμε.

Στην ιστορία, η Νέλια καταφέρνει να σπάσει το πραγματικό της κλουβί, όμως συνεχίζει να κουβαλά το αόρατο μέσα της. Και αυτό είναι, ίσως, το πιο δύσκολο σημείο. Γιατί εκεί δεν υπάρχει κάτι εξωτερικό να πολεμήσεις, χρειάζεται να σταθείς στη σιωπή και να ακούσεις.
Η «αλήθεια της καρδιάς» δεν φωνάζει. Είναι κάτι πολύ πιο ήσυχο. Και για να την ακούσεις, χρειάζεται πρώτα να αντέξεις τη σιωπή σου.

7 Ποια θεωρείτε πως είναι η στιγμή στη ζωή κάθε ανθρώπου που σηματοδοτεί τη μετάβαση από την ανάγκη για αποδοχή και απόδειξη της αξίας του στην αποδοχή-παραδοχή ότι πλέον είναι ελεύθερος και μπορεί να «πετάξει»; Πότε μιλά η σιωπή;

 Νομίζω πως αυτή η μετάβαση δεν έρχεται σε μια «τέλεια» στιγμή, αλλά σε μια εσωτερική καμπή. Είναι εκείνη η στιγμή που κουράζεσαι να αποδεικνύεις. Που αρχίζεις να βλέπεις ότι, όσο κι αν αλλάζεις συνθήκες ή ανθρώπους, αν δεν αλλάξεις τη σχέση με τον εαυτό σου, ο κύκλος επαναλαμβάνεται. Εκεί αρχίζει η πραγματική ελευθερία. Η σιωπή μιλά όταν δεν έχεις πια ανάγκη να πείσεις κανέναν. Όταν δεν χρειάζεται να φωνάξεις για να ακουστείς, γιατί έχεις ήδη ακούσει εσύ τον εαυτό σου.

8 Κλείνοντας, αφού σας ευχαριστήσουμε, θα θέλατε να προσθέσετε κάτι εσείς για το βιβλίο σας και να μας πείτε αν ήδη έχει γεννηθεί η σπίθα για το επόμενο έργο σας;

 Εγώ σας ευχαριστώ πραγματικά για τον χώρο που μου δώσατε να μιλήσω γι’ αυτό το βιβλίο.

Αν θα ήθελα να προσθέσω κάτι, είναι πως η Σιωπή που μίλησε δεν είναι μια ιστορία που ζητά να τη διαβάσεις μόνο· είναι μια ιστορία που, ιδανικά, θέλει να τη νιώσεις. Να σταθείς λίγο μέσα της και να δεις τι από αυτό που διαβάζεις σε αφορά. Αν καταφέρει να κάνει έστω και έναν άνθρωπο να έρθει λίγο πιο κοντά στον εαυτό του, τότε νιώθω πως έχει ήδη βρει τον λόγο ύπαρξής της.
Όσο για το επόμενο βήμα… Η αλήθεια είναι πως η «σπίθα» υπάρχει. Όχι ακόμη ως ξεκάθαρη ιστορία, αλλά ως αίσθηση. Και έχω μάθει πια να την εμπιστεύομαι. Να της δίνω χρόνο να ωριμάσει, χωρίς να τη βιάζω. Όπως ακριβώς και τη σιωπή. Γιατί, τελικά, εκεί γεννιούνται όλα.