Δέσποινα Νάσσου: συνέντευξη στη Μαρία Τσακίρη

Συγγραφέας του βιβλίου Δεκαέξι καταβυθίσεις – Εκδόσεις Συρτάρι

Με μια δυνατή κατάθεση ψυχής και ένα τίτλο που κρύβει βαριά συναισθήματα και αφορά τον αριθμό των θεραπειών στις σύγχρονες ογκολογικές πρακτικές του μαστού, η Δέσποινα Νάσσου μας ρίχνει στα βαθιά μιας τρομερής δοκιμασίας σώματος και μυαλού που επιβάλλει μια από τις ισχυρότερες φαρμακευτικές αγωγές. Όπως λέει στο Vivlio-life “η εξέλιξη της «πλοκής» γίνεται με μικρές κοφτές προτάσεις σαν κοφτές ανάσες αν και για μένα όλη η ιστορία γράφτηκε με μια ανάσα, εντελώς ενστικτωδώς”. Η ιστορία της, αλληγορική. Ο τόπος που εξελίσσεται, το δάσος Εσπεράντζα, που στα ισπανικά σημαίνει ελπίδα! Πρωταγωνίστριά της μία γεμάτη χάρη και τρυφερότητα, Ελαφίνα. Και εδώ, σ’ αυτό το υπέροχο ζώο που το θηλυκό του φέρει δυο μαστούς, κρύβεται η αλληγορία της ιστορίας, που δεν είναι άλλη από τη διάγνωση καρκίνου του μαστού!

Παρατηρώντας τον τίτλο του βιβλίου σας, μας δημιουργείται η εντύπωση πως θα διαβάσουμε δεκαέξι διηγήματα. Αλλά δεν είναι έτσι, αφού η συλλογή σας αποτελείται από δέκα. Οπότε ας μας εξηγήσετε την επιλογή του τίτλου σας.
Δεν πρόκειται για διηγήματα αλλά για τα δέκα κεφάλαια της ιστορίας με τους αντίστοιχους τίτλους αν θέλετε. Ο αριθμός «δεκαέξι» δεν επιλέχθηκε καθόλου τυχαία και αντιπροσωπεύει τον συνηθισμένο αριθμό θεραπειών στις σύγχρονες ογκολογικές πρακτικές που αφορούν το μαστό. Κάθε θεραπεία είναι μια αναπόφευκτη καταβύθιση και σωματικά και ψυχικά. Έτσι συνδυαστικά λοιπόν προέκυψε και ο τίτλος «Δεκαέξι Καταβυθίσεις».
Πάντως, τις καταβυθίσεις σας τις συναντούμε στη σελίδα 35. Θέλετε να μας ξεναγήσετε στο κεφάλαιο αυτό;
Το κομμάτι αυτό, είναι από τα πιο δύσκολα γιατί αφορά καθαρά την επιβίωση. Έπειτα από μια διάγνωση που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή σου δεν υπάρχει χώρος ή πολυτέλεια για κάτι άλλο παρά μόνο για την επιβίωση. Το να αντέξεις δηλαδή κάθε λεπτό, ώρα, μέρα και νύχτα την τρομερή δοκιμασία που επιβάλλεται στο σώμα σου μέσω της ισχυρής φαρμακευτικής αγωγής και επηρεάζει αναπόφευκτα και τη νοητική διαδικασία, τη χημεία του μυαλού. Ο μόνος συνοδοιπόρος όπως λέει και το βιβλίο σε εκείνο το κεφάλαιο, και το γνωρίζω καλά, είναι ο φόβος, ο τρόμος.
Από συγγραφική άποψη, η εξέλιξη της «πλοκής» γίνεται με μικρές κοφτές προτάσεις σαν κοφτές ανάσες αν και για μένα όλη η ιστορία γράφτηκε με μια ανάσα, εντελώς ενστικτωδώς.
Μια αλληγορική (και βιωματική) ιστορία απώλειας, που διαδραματίζεται σε ένα αρχετυπικό Δάσος με βασικό πρόσωπο τη βαριά τραυματισμένη Ελαφίνα. Βάλτε μας σ’ αυτή την ιαματική ιστορία, όπως γράφετε στον υπότιτλο.
Το δάσος, η φύση, το νερό, η σύνδεση με τη Μητέρα Γη είναι κατεξοχήν ιαματικά στοιχεία για τον άνθρωπο από τα πανάρχαια χρόνια, πολύ πριν καν υπάρξει ο γραπτός λόγος. Σε κάθε τραύμα, πόσο μάλλον σε κάτι τόσο βαθύ, λειτουργούν σαν θεραπευτική αγκαλιά, έτσι τουλάχιστον το ένιωσα εγώ και ακούμπησα πάνω σε αυτό.
Ελαφίνα. Ξεκινώντας να γράφετε την αλληγορική σας ιστορία σκεφτήκατε ποτέ να δώσετε αυτό το ρόλο σε κάποιο άλλο θηλυκό ζώο;
Όχι, ποτέ. Πάντα αγαπούσα αυτά τα υπέροχα ζώα, όλο κίνηση, χάρη και τρυφερότητα. Και σε διαρκή ετοιμότητα βέβαια μια και το μόνο μέσο άμυνας που έχουν είναι η καλή όσφρηση, η ταχύτητα και η ευελιξία τους. Η Ελαφίνα ήταν το πιο ταιριαστό με εμένα, σε εκείνη την περίοδο συγγραφής.
Περιγράφοντας το ελάφι στο κείμενό σας “Αντί Παραρτήματος” διαβάζουμε μεταξύ άλλων χαρακτηριστικών: “Τα θηλυκά φέρουν δυο μαστούς”. Ας μείνουμε εδώ για να ξεδιαλύνουμε την αλληγορική σας ιστορία.
Άλλη μια ομοιότητα με τη θηλυκή υπόσταση, με τη γυναίκα. Δεν γινόταν να το αγνοήσω. Μα είναι νομίζω καθαρό πλέον ότι η αλληγορία της ιστορίας έχει να κάνει με τη διάγνωση καρκίνου μαστού.
Τοποθετήσατε την ελαφίνα σας στο δάσος Εσπεράντζα, που στην ισπανική γλώσσα σημαίνει ελπίδα! Πόσο κοντά και πόσο μακριά βρίσκεται στους δοκιμαζόμενους ανθρώπους η προσδοκία θετικής εξέλιξης σε θέματα υγείας;
Είναι προσωπική μου άποψη, πως κάποιες φορές η ελπίδα είναι φωτεινή και άλλες απομακρύνεται και σκοτεινιάζει. Ποτέ όμως δεν χάνεται γιατί κανένας δεν μπορεί να προβλέψει το μέλλον. Προσπαθώ λοιπόν να στέκομαι στο παρόν και να το απολαμβάνω στο μέτρο του εφικτού χωρίς να αναλώνομαι στο τι θα γίνει μελλοντικά.
«Ώρα για την ανάδυση στην επιφάνεια». Πώς θα περιγράφατε την πρώτη ελεύθερη ανάσα από την ανάδυσή σας στην επιφάνεια;
Χαράς ευαγγέλια! Δεν υπάρχει ομορφότερο πράγμα από το να είσαι ελεύθερος να ανασάνεις, να αναδυθείς έπειτα από μια τέτοια δοκιμασία. Εκτιμώ το πιο απλό, καθημερινό και συνηθισμένο πράγμα, γιατί τελικά τίποτε δεν είναι δεδομένο, αυτό είναι ζωτικής σημασίας να το έχουμε κατά νου.
«Μπράβο! Χρειάζεται μεγάλη γενναιότητα για να δείξει κανείς την ευάλωτη πλευρά του». Μία ενθαρρυντική πρόταση της γιαγιάς ελεφαντίνας προς την ελαφίνα σας. Πώς «διαβάζετε» εσείς την πρόταση;
Έχουμε συνηθίσει, σε ανησυχητικό βαθμό, να καλύπτουμε την ευάλωτη πλευρά μας (το γιατί είναι μια άλλη, μεγάλη συζήτηση) και μέσα στο φαινομενικά σκληρό κέλυφος μας, νομίζουμε ότι είμαστε ασφαλείς. Όμως μόνο αν είμαστε αρκετά γενναίοι ώστε να έρθουμε σε επαφή με τον ευάλωτο, βαθύτερο εαυτό, θα συνδεθούμε με τις ανάγκες και την αλήθεια μας. Κι αυτό είναι κάτι που θέλει κόπο και απόφαση, δεν είναι εύκολο, όμως σίγουρα μας απελευθερώνει.
Ποια συναισθήματα επικράτησαν μέσα σας κατά τη συγγραφή και πως νιώσατε όταν κρατήσατε στα χέρια σας τυπωμένη αυτή την κατάθεση ψυχής;
Η συγγραφή ήταν για μένα το κλειδί που ξεκλείδωσε τον εσωτερικό μου κόσμο, που τον φώτισε και του έδωσε φωνή. Δεν ήταν βέβαια προσχεδιασμένο, ήρθε ως δώρο της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας που με έφερε σε επαφή με τα συναισθήματα της θλίψης, του πένθους για κάτι που άλλαζε ξαφνικά και βίαια, του φόβου, του θυμού, της άρνησης και εντέλει της αποδοχής.
Το τυπωμένο βιβλίο, στην ολοκληρωμένη του μορφή, με την υφή και το άρωμα του χαρτιού, το εικαστικό του εξωφύλλου, με συγκίνησε βαθιά, με χαροποίησε αλλά και κάπως με τρόμαξε γιατί «ό,τι γράφει δεν ξεγράφει» κι ενέχει ευθύνη αυτό, προς εμένα και προς τον αναγνώστη.
Σελίδες 49 και 50. Οι δυο τελευταίες σελίδες της συλλογής σας. Στο κέντρο της πρώτης: Το τέλος και της δεύτερης: Η αρχή! Βάλτε μας στη σκέψη σας.
Κάθε ολοκλήρωση ενός κύκλου ζωής, κάθε τι που αποχαιρετάμε όσο επώδυνο και δύσκολο κι αν είναι, δίνει χώρο να αναδυθεί κάτι καινούριο, ίσως πιο αληθινό, πιο ουσιαστικό. Αρκεί να έχουμε τιμήσει μέσα μας, με τον τρόπο μας, αυτό που αφήσαμε, ή μας άφησε πίσω. Χρειάζεται χώρος, τόπος ψυχικός για να γίνει αυτό, χωρίς πρόχειρα μπαλώματα… Επομένως, με τις κατάλληλες προϋποθέσεις, ένα τέλος μπορεί να γίνει και μία αρχή.
Οι ευχαριστίες σας στο τέλος του βιβλίου απευθύνονται σε όλους τους εργαζόμενους του Κέντρου Μαστού ΙΑΣΩ. Πόσο σημαντική είναι για την ψυχολογική στήριξη ενός ασθενή η ανθρώπινη πλευρά των γιατρών και νοσηλευτών του, τις δύσκολες μέρες και νύχτες νοσηλείας;
Είναι ζωτικής σημασίας και το προσυπογράφω. Δεν αρκεί να έχεις κοντά σου έναν λαμπρό επιστήμονα, έναν καλά καταρτισμένο χειρουργό ή παθολόγο. Η ίαση προϋποθέτει και αναζητά τον άνθρωπο – επιστήμονα, τον ολοκληρωμένο θεραπευτή που θα σε στηρίξει όταν το έδαφος κάτω από τα πόδια σου υποχωρεί, που θα ακούσει την αγωνία και τις απορίες σου, που θα σε εμψυχώσει.

Λίγα λόγια για το βιβλίο
Μια αλληγορική (και βιωματική) ιστορία απώλειας που διαδραματίζεται σε ένα αρχετυπικό Δάσος με βασικό πρόσωπο τη βαριά τραυματισμένη Ελαφίνα.

Στην επίπονη προσπάθειά της να βοηθηθεί, η ηρωίδα ξεκινά ένα εσωτερικό ταξίδι και μιλά για την κρίση που μετουσιώνεται σε ευκαιρία, για τη σημασία της αυθεντικότητας, της αποδοχής και της ασφάλειας, εξυμνώντας ταυτόχρονα το αγαθό της Φιλίας και της Αγάπης.

[…] Για πολύ καιρό δεν αγαπούσε το σώμα της. Το ζόριζε, το πίεζε, μα κυρίως το κακολογούσε. Εκείνο την ακολουθούσε πιστά, χωρίς παράπονα σε όλα της τα καπρίτσια. Πότε πότε ίσως να του έριχνε μια ματιά με λίγη συμπάθεια, αλλά αμέσως έβρισκε κάτι πάνω του που δεν της άρεσε, που δεν ήταν αρκετά καλό. Τώρα άρχιζε να το συμπονά, να ακούει όσα είχε να της πει. Άρχιζε να το εκτιμά. Και αυτό που του ζητούσε, δεν ήταν λίγο. Του ζητούσε να αντέξει τη δοκιμασία. Τη μεγαλύτερη και τη δυσκολότερη της ζωής της!

Βιογραφικό
Η Δέσποινα Νάσσου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Μάρκετινγκ και ∆ιαφήμιση. Έχει ασχοληθεί επίσης με τη μετάφραση ως ελεύθερη επαγγελματίας. (Πηγή: “Εκδόσεις Συρτάρι”, 2024)