Κυριάκος Αθανασιάδης: συνέντευξη στη Μαρία Τσακίρη

Συγγραφέας του βιβλίου Εσωστρέφεια – Αυτή η υπερδύναμη – Εκδόσεις BELL

Αναρωτήθηκες ποτέ αν είσαι εσωστρεφής ή εξωστρεφής τύπος; Ένα είναι σίγουρο. Πως ολοκληρώνοντάς το νέο βιβλίο του Κυριάκου Αθανασιάδη αλλά και μέσα από αυτή την ενδιαφέρουσα συνέντευξή του στο Vivlio-life, θα ξέρεις σίγουρα αν είσαι κι εσύ ένας κόκκος από το άλας της γης και άρα εξωστρεφής ή αποτελείς το κυρίως πιάτο, χωρίς λίπη, αλλά με σκέτη πρωτεΐνη και φυτικές ίνες, με ολίγη από υδατάνθρακες, δηλαδή εσωστρεφής, όπως με χιούμορ και σαρκασμό περιγράφει. Στα κεφάλαιά του, θα διαβάσεις όλα τα φανερά ή κρυφά χαρακτηριστικά των δυο τύπων ανθρώπων και ίσως βρεις απαντήσεις σε ερωτήματα που σε ταλαιπωρούν από παιδί σχετικά με την εσωτερική σου ταυτότητα. Πιστεύω πως στο τέλος της ανάγνωσης θα συμφωνήσεις με το συγγραφέα: «Εσωστρεφείς και εξωστρεφείς είμαστε μαζί σ’ αυτό το ταξίδι. Αγαπάμε και χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο: αλληλοσυμπληρωνόμαστε. Η ζωή δεν θα ήταν τίποτε χωρίς το αντίπαλο δέος».

Το κόκκινο και ανάποδο «Σ» στον άσπρο τίτλο του βιβλίου σας, μας αναγκάζει να εστιάσουμε πάνω του. Εσωστρέφεια λοιπόν. Ποια εσωτερική ανάγκη σας έκανε να ασχοληθείτε μαζί της;
Κι εγώ το πρόσεξα βέβαια αυτό το κόλπο στο εξώφυλλο, και μου άρεσε πολύ. Είναι και το μόνο γράμμα στις δύο αντιθετικές λέξεις που αλλάζει: Εσωστρέφεια/Εξωστρέφεια. Η γραφιστική είναι σπουδαία υπόθεση, λέει τόσο πολλά με πολύ απλά μέσα, και τα επικοινωνεί άμεσα, με μια ματιά. Η εσωστρέφεια λοιπόν εδώ «εξωτερικεύεται», βγαίνει από το καβούκι της και μιλάει, με θάρρος και άνεση. Αυτό κάνουμε στο βιβλίο. Τώρα, γι’ αυτό που ρωτάτε. Δεν ένιωσα κάποια ανάγκη, για να πω την αλήθεια, απλώς ήρθε η ώρα —που λένε— να μιλήσω γι’ αυτά τα πράγματα, που τυχαίνει να τα ξέρω καλά και να τα έχω οργανωμένα μέσα μου. Εσωστρεφής γαρ.
Ας περάσουμε στο δεύτερο μέρος του τίτλου. Εξηγήστε μας τους λόγους που «η εσωστρέφεια είναι μία υπερδύναμη».
Χάρη στην εσωστρέφεια λειτουργεί ο κόσμος. Είναι ο βασικός λόγος που εξελισσόμαστε. Οι εσωστρεφείς είναι που κάνουν όλη τη δουλειά, που σκέφτονται, σχεδιάζουν, οργανώνουν, προβλέπουν κλπ., για να μη μιλήσουμε για την τέχνη. Δεν είναι εύκολο πράγμα, αλλά κάποιος πρέπει να το κάνει. Οι εξωστρεφείς δεν μπορούν, δεν αδειάζουν, έχουν άλλα πράγματα στο κεφάλι τους — ή και τίποτα: απλώς το διασκεδάζουν. Μια χαρά, καλά κάνουν, ουδείς ψόγος. Δεν θα τα χαλάσουμε.
«…είναι κάτι που μεγαλώνει μαζί μας, εξελίσσεται, διαμορφώνεται –και καταλήγει να γίνει το μυστικό μας όπλο». Πείτε μας μια «μάχη» που κερδίσατε έχοντας στη φαρέτρα σας αυτό το μυστικό όπλο…
Σε μια πρώτη ανάγνωση, δεν μου έρχεται κάτι στο μυαλό, δεν θυμάμαι να έχω κερδίσει κάποια μάχη. Οπότε θα το σκεφτώ λίγο περισσότερο… Λοιπόν, όχι, στ’ αλήθεια δεν έχω να πω κάτι πάνω σ’ αυτό. Απλώς ζω τη ζωή μου όσο καλύτερα μπορώ. Αυτό κάνουμε όλοι άλλωστε. Είναι κάτι που νιώθεται. Τα πράγματα δεν είναι εύκολα, και ο καθένας επινοεί τρόπους για να τη βγάλει καθαρή, για να περάσει κι αυτή τη μέρα, και την επόμενη, για να ’ρθει το Σαββατοκύριακο, για να κάτσει να πιει μια μπίρα ή ένα τσάι, να δει μια ταινία, κάποιοι λίγοι για να διαβάσουν ίσως ένα βιβλίο… τέτοια πράγματα. Η εσωστρέφεια είναι ο μυστικός κήπος όπου μπορεί κανείς να κάτσει σ’ ένα παγκάκι μόνος και να αφουγκραστεί τη ροή του χρόνου, για να το πω έτσι ψευτοποιητικά. Είναι μια ειρηνική, ήσυχη ζωή.
«Η εσωστρέφεια δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό –είναι τρόπος ζωής, αγάπης και θεραπείας. Αν είστε έτοιμοι να δείτε την εσωστρέφεια με νέα μάτια, αυτό το βιβλίο μπορεί να σας αλλάξει», προτείνει στον πρόλογο η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Σουζάνα Παπαφάγου. Τι μπορείτε να μας συμβουλέψετε ώστε να αποκτήσουμε νέα μάτια;
Είμαι ο τελευταίος άνθρωπος που θα έδινε συμβουλές για αλλαγή σε κάποιον, πόσο δε μάλλον για αλλαγές στην κοσμοθεωρία του. Απλώς, κάποιες στιγμές, κάποιοι άνθρωποι, κάποιες συμπτώσεις ή συγκυρίες, πράγματι μας σπρώχνουν λίγο τον αγκώνα προς τα εδώ ή προς τα εκεί. Κι αυτό είναι κάτι πολύ συνηθισμένο, πολύ ανθρώπινο. Σε όλους μας συμβαίνει. Στο βιβλίο απλώς επισημαίνω κάποια πράγματα που θα τα καταλάβουν καλύτερα όσοι εσωστρεφείς άνθρωποι δεν καλοξέρουν πως είναι εσωστρεφείς — και ταλαιπωρούνται αδίκως. Αυτοί, ναι, θέλω να πιστεύω πως κάπως θα βοηθηθούν. Αν μη τι άλλο, θα δουν πως δεν τρελοί, παράξενοι, περίεργοι, weirdos κλπ. Οι άλλοι είναι οι weirdos. Πάντα οι άλλοι ήταν.
Γράφει ακόμη, η κλινική ψυχολόγος, πως το πολύτιμο χαρακτηριστικό της εσωστρέφειας συχνά παρεξηγείται. Τι έχετε να απαντήσετε σ’ εκείνους που το πιστεύουν;
Όλο το θέμα της εσωστρέφειας είναι πηγή παρεξηγήσεων. Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι γι’ αυτό. Δεν θα αλλάξει κανείς, ποτέ. Ίσως μόνο οι γονείς εσωστρεφών παιδιών, εάν οι ίδιοι είναι εξωστρεφείς. Αυτοί ΠΡΕΠΕΙ να αλλάξουν. Δεν πιέζουμε ένα παιδί να πάει να παίξει άμα δεν θέλει. Γιατί κατά 99% αυτό το παιδί θα βλαστημάει από μέσα του, καθώς τα άλλα παιδιά το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να παίξουν. Αυτό μπορεί ίσως να φτιάξει ένα διαστημόπλοιο. Ένα διαστημόπλοιο που να πετάει. Ας του πάρουν υλικά για να το φτιάξει, ας μην προσπαθήσουν να το αλλάξουν και να το βάζουν να παίζει σε ένα σκάμμα με άμμο, θα το κάνουν ένα δυστυχισμένο παιδί.
«Δύο ή περισσότεροι εσωστρεφείς μαζί, όταν συνεργάζονται, μπορούν να κάνουν θαύματα», γράφετε και προφανώς το έχετε διαπιστώσει στην προσωπική και επαγγελματική σας ζωή. Τι γίνεται, όμως όταν σε δυο εσωστρεφείς συνεργάτες προστεθεί ένας εξωστρεφής;
Μια τραγωδία. Ας αρχίσουν να παίζουν Τζόκερ αυτοί οι άνθρωποι του Θεού, γιατί η ζωή τους θα γίνει Κόλαση. Στη δουλειά είναι καλό να συνεργαζόμαστε με ρομπότ, οι άνθρωποι είναι υπερεκτιμημένοι.
Στη ζωή σας, όπως πολύ όμορφα και γλαφυρά γράφετε, έχετε γνωρίσει και τους δύο τύπους ανθρώπων. Αναρωτιέμαι αν ήταν οι εσωστρεφείς εκείνοι που επηρέασαν περισσότερο τις σημαντικές αποφάσεις που πήρατε ή οι εξωστρεφείς…
Πάντα είναι οι εξωστρεφείς εκείνοι που μας σπρώχνουν να πάρουμε τέτοιου τύπου αποφάσεις. Οι εσωστρεφείς δεν θα σου πουν να αλλάξεις κάτι. Βασικά, δεν θα σου πουν τίποτε — γιατί να σου πουν; Οι άλλοι όμως θα σου πουν πολλά. Και θα σ’ τα πουν δυνατά, είτε στο όρθιο, είτε κρεμώντας σε από τους καρπούς με αλυσίδες σε ένα μπουντρούμι. Έτσι, για να τους αποφύγεις, μπορείς φέρ’ ειπείν να μεταναστεύσεις, ή να γραφτείς σε ένα γυμναστήριο να μάθεις καλά μια πολεμική τέχνη. Ή να ασχοληθείς με τον φιλοτελισμό, ή με τα καταφύγια ζώων. Ή να πας να γίνεις αγρότης κάπου μακριά τους, ας πούμε στο Καρπενήσι. It’s a peaceful life.
«Ναι, οι εξωστρεφείς μπορεί να έχουν χίλια στραβά (ή δέκα, ή ένα, ή κανένα), αλλά δεν παύουν να είναι, σε αντίθεση με εμάς, το άλας της γης». Έτσι κλείνετε αυτό το ιδιαίτερο ανάγνωσμα στο οποίο όλοι έχουμε καταλάβει πως ανήκετε στους εσωστρεφείς. Αν όμως οι εξωστρεφείς είναι το άλας της γης, τι είστε ή είμαστε οι… άλλοι;
To κυρίως πιάτο. Μόνο που δεν έχουμε λίπη, είμαστε σκέτη πρωτεΐνη και φυτικές ίνες, με ολίγη από υδατάνθρακες. Δεν μας λες και πεντανόστιμους δηλαδή.
«Το κύριο χαρακτηριστικό ενός εσωστρεφούς ανθρώπου είναι η ευαισθησία. Κι αυτό δεν είναι ντροπή ή αιδημοσύνη, ή οτιδήποτε παρόμοιο», διαβάζω. Αναρωτιέμαι, λοιπόν, αν γράφατε ένα βιβλίο με το «Ξ» στη θέση του «Σ» με ποια τα επίθετα θα χαρακτηρίζατε τον Εξωστρεφή; Ήδη διάβασα χοντρόπετσος ή σκληροπυρηνικός…
Θα χρειαζόταν να βάλουμε πολλά @ σε κάποιους από τους χαρακτηρισμούς, οπότε ας αποφύγουμε αυτή την ερώτηση, ας την προσπεράσουμε. Εδώ ο Σούπερμαν και δεν ασχολείται με τον κρυπτονίτη, θα ασχοληθούμε εμείς με τον δικό μας;
Διαβάζοντας το βιβλίο σας κατέληξα στο συμπέρασμα πως κι εγώ ανήκω στην ομάδα των εσωστρεφών. Κι αυτό είναι καλό! Προτιμώ παραμονή Πρωτοχρονιάς να φάω μακαρονάδα παρέα με το σκύλο μου. Έχετε λάβει μηνύματα από φίλους αναγνώστες που βοηθήθηκαν από την Εσωστρέφεια στην αναζήτηση της εσωτερικής τους ταυτότητας;
Ναι, τόσο προσωπικά όσο και δημόσια. Είναι μια συζήτηση που δεν γίνεται αυτή, τουλάχιστον στην Ελλάδα — έξω υπάρχει μεγάλη συζήτηση, και σε ακαδημαϊκό επίπεδο, και (κυρίως) στα σόσιαλ. Πλάκα-πλάκα, νομίζω πως πρώτος εγώ την άνοιξα επισήμως στη χώρα μας. Ο ένας στους τρεις ανθρώπους είναι εσωστρεφής στον γενικό πληθυσμό, και οι εννέα στους δέκα το αγνοούν. Και ταλαιπωρούνται σαν τον Ιησού Χριστό.
Το χιούμορ είναι διάχυτο σ’ αυτό το ιδιαίτερο ανάγνωσμα, όπως και ο αυτοσαρκασμός. Λένε πως όταν κάποιος κάνει χιούμορ, αυτοί που είναι γύρω του πρέπει να είναι το ίδιο ευφυείς μ’ εκείνον αλλιώς δε θα τον καταλάβουν. Το πιστεύετε;
Δεν είμαι καθόλου ευφυής, σας διαβεβαιώ. Είμαι όμως ειλικρινής, που λέγανε και παλιά τα μοντέλα. Η ειλικρίνεια είναι η #1 αρετή, και προσπαθώ να πορεύομαι έτσι. Κι αυτό, πράγματι, έχει πλάκα καμιά φορά.

Να είστε καλά γι’ αυτή την κουβέντα, μου άρεσε πάρα πολύ. Αν κάποιος από τους αναγνώστες σας, μας κάνει την τιμή να αγοράσει το βιβλίο, θα το χαρώ πολύ. Καλό καλοκαίρι σε όλους!

Λίγα λόγια για το βιβλίο
Ο κόσμος μας λατρεύει την εξωστρέφεια και εμπιστεύεται με κλειστά μάτια τους εξωστρεφείς. Και όμως: σχεδόν όλα όσα έχουμε, όλα όσα αγαπάμε, όλα όσα έχουμε κατακτήσει, είναι προϊόν της σκέψης, του μόχθου και του ταλέντου εσωστρεφών ανθρώπων.
Η εσωστρέφεια είναι η πηγή της δημιουργικότητας και της γαλήνης. Της τέχνης και των ανακαλύψεων. Των βιβλίων, και των μεγάλων και μικρών αφηγήσεων. Είναι η ταπισερί που πάνω της υφαίνεται η ζωή μας.
Πάνω απ’ όλα όμως: δεν είναι σπάνια, δεν είναι κάποιου είδους διαταραχή, δεν είναι κάτι που πρέπει να διορθώσουμε, ούτε «περνάει» με τον καιρό. Για την ακρίβεια, είναι κάτι που μεγαλώνει μαζί μας, εξελίσσεται, διαμορφώνεται και καταλήγει να γίνει το μυστικό μας όπλο.
Γιατί η εσωστρέφεια είναι μια υπερδύναμη.
Το απαραίτητο βιβλίο για κάθε εσωστρεφή, για γονείς με εσωστρεφή παιδιά, και για ανθρώπους που σχετίζονται με ένα εσωστρεφές άτομο.

Βιογραφικό
Ο Κυριάκος Αθανασιάδης (Θεσσαλονίκη 1963) είναι συγγραφέας. Έχει εκδώσει πάνω από 50 βιβλία, με το όνομά του και με μία σειρά ψευδώνυμα.