Μαρία Παπαδάκη: συνέντευξη στη Μαρία Τσακίρη

Συγγραφέας του βιβλίου Χίλιες ζωές σε μία – Εκδόσεις Χάρτινη Πόλη

Ήθελε κότσια για να αφήσει το Ρέθυμνο η Αριστέα. Οι σπουδές σε μια εποχή που η γυναίκα ήταν υποταγμένη και η θέση της ήταν στο σπίτι, η ηρωίδα της Μαρίας Παπαδάκη τόλμησε να μπει στο καράβι και να κυνηγήσει τα θέλω της. Σ’ αυτή την αληθινή ιστορία θα δούμε βήμα βήμα τη μυθιστορηματική της ζωή, ως παιδί και θαρραλέα έφηβη, ως ασυμβίβαστη νεαρή και ερωτευμένη γυναίκα, ως αγωνίστρια και συμβιβασμένη σύζυγο. Μια ζωή που βαδίζει πλάι στα μεγάλα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη γενιά της και καθόρισαν το μέλλον της, με κυριότερο τον Εμφύλιο πόλεμο. Όπως λέει στο Vivlio-life η συγγραφέας «Ένας αδερφοφάς πόλεμος που πήρε στο λαιμό του πολλούς ανθρώπους, αφού τους έβαλε να πολεμούν ο αδερφός τον αδερφό δίχως έλεος. Εκεί λύγισε και κείνη. Δεν μπορούσε να καταλάβει τη χρεία αυτού του αιματηρού πολέμου. Εφόσον δεν υπήρχε κάποιος εχθρός να απειλεί τη χώρα, προς τι ο αλληλοσπαραγμός; Αυτό το ιστορικό κομμάτι του βιβλίου επηρέασε και την πλοκή του και μένα φυσικά».

Από τον τίτλο του βιβλίου σας αυτό που εισπράττουμε είναι πως η ηρωίδα σας η Αριστέα, έχει στριμώξει χίλιες ζωές σε μία. Ας την γνωρίσουμε παίρνοντας μια γεύση αυτής της γεμάτης περιπέτειες ζωής με τίτλους.
Δεν θα έλεγα πως η ίδια έχει στριμώξει «Χίλιες ζωές σε μία». Η ζωή την μεταφέρει απ’ τη μια περίοδο στην άλλη, απ’ τον ένα τόπο στον άλλο, απ’ το ένα γεγονός στο άλλο, μέχρι που νιώθουμε διαβάζοντας το βιβλίο πως οι… χίλιες ζωές που ζει η ηρωίδα μας συγκεντρώνονται σε μία στο τέλος, πράγμα που συμβαίνει σχεδόν σε όλους τους ανθρώπους, χωρίς να αριθμήσουμε βέβαια τις ζωές που ζουν. Άλλοι ζουν την κάθε μέρα σαν να είναι εκατό, άλλοι σα να είναι δύο ή τρεις, άλλοι σαν δέκα ή είκοσι κι άλλοι σαν να είναι η μία μέρα… μισή.
Θα βάλω μερικούς τίτλους τη ζωή της Αριστέας, αλλά πιστεύω πως όσους και να βάλω δεν αρκούν.
Η Αριστέα απαιτητικό παιδί
Η Αριστέα δυναμική έφηβη
Η Αριστέα αποφασιστική γυναίκα
Η Αριστέα ατέλειωτα και αιώνια ερωτευμένη
Η Αριστέα αγωνίστρια
Η Αριστέα συμβιβασμένη σύζυγος
Η Αριστέα τρυφερή μάνα
Η Αριστέα γυναίκα της αντίστασης
Η Αριστέα… Πασιφάη
Η Αριστέα απελπισμένη γυναίκα
και άλλα πολλά που αν τα αναφέρω θα προδώσω την πλοκή του βιβλίου.
Την εποχή που πραγματεύεστε, ήθελε κότσια ένα κορίτσι να βρεθεί από τη συντηρητική κοινωνία του Ρεθύμνου της Κρήτης στην Αθήνα για σπουδές. Πόσο εύκολη ήταν η απόφαση της φυγής και πόσο σύμφωνη ήταν η οικογένειά της με αυτή;
Και βέβαια ήταν δύσκολη εποχή καθ’ όλα, και επομένως δύσκολη και η απόφαση της φυγής της Αριστέας. Έπρεπε όμως να φύγει… να δραπετεύσει από μια ζωή που δεν ταίριαζε καθόλου με την ιδιοσυγκρασία της και το έκανε ως θαρραλέα γυναίκα και ασυμβίβαστο πλάσμα που δεν σήκωνε μύγα στο σπαθί της και ακολουθούσε τα όνειρά της όσο και να της κόστιζε αυτό. Όσο για την οικογένειά της, φυσικά και δεν συμφώνησαν, ιδιαίτερα ο πατριάρχης πατέρας της Ανδροκλής που πίστευε ακράδαντα πως η θέση της γυναίκας πρέπει να είναι στο σπίτι της και να λειτουργεί μονάχα ως κόρη που φροντίζει τους γονείς της και τα μικρότερα αδέλφια της, κι αργότερα ως σύζυγος, μητέρα και υπάκουο πλάσμα στις βουλές του ανδρός της.
Τι άφησε πίσω της όταν μπήκε στο πλοίο που θα την οδηγούσε στο άγνωστο και σε ποιο βαθμό η νοσταλγία τη λύγισε καθώς ζούσε τις χίλιες ζωές σε μία;
Άφησε μια ζωή που γνώριζε σαν την παλάμη της ως παιδί, ως έφηβη και ως νεαρή γυναίκα, μια ζωή όμως που την καταπίεζε από μικρό κοριτσάκι. Άφησε τους γονείς και τα αδέλφια της, κι αυτό βέβαια δεν ήταν και το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο. Αγαπούσε την οικογένειά της και λυπήθηκε πολύ που αναγκάστηκε να τους εγκαταλείψει.
Ακριβώς επειδή έζησε χίλιες ζωές σε μία, η νοσταλγία για τους οικείους της δεν τη λύγισε, ίσως επειδή δεν είχε χρόνο να σκεφτεί, αφού ζούσε ανάμεσα σε κινδύνους που απειλούσαν τη ζωή της καθημερινά και σε αγώνες που δεν άφηναν χώρο μέσα της για να χωρέσουν νοσταλγίες, σκέψεις, αναπολήσεις του παρελθόντος. Τέτοιο πράγμα ήταν… είδος πολυτελείας για εκείνες τις δυσκολοπερπάτητες εποχές.
Αγωνίστρια, μάνα, σύζυγος, αιώνια ερωτευμένη γυναίκα… Αυτά είναι τα επίθετα με τα οποία την χαρακτηρίζετε και ας ξεκινήσουμε με το πρώτο: Αγωνίστρια!
Αγωνίστρια χαρακτηρίζεται η Αριστέα γιατί αψηφά τους κινδύνους για να σώσει ανθρώπινες ζωές. Αγωνίζεται βέβαια και στην προσωπική της ζωή να συνηθίσει, να βρει το κουράγιο να σπρώξει έναν σκληρό βίο που δεν θεωρεί πως της ταιριάζει, να δώσει τη στοργή και την αγάπη σ’ έναν άνδρα που κατά βάθος δεν θα ήθελε να έχει στο πλάι της, όσο καλός κι αν είναι κι όσο κι αν της φέρεται άψογα και την υποστηρίζει σε κάθε βήμα της. Αγωνίζεται για τα παιδιά της να τους εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή κι ευτυχισμένη ζωή. Κι όλα αυτά γίνονται εν μέσω πολέμων και ταραγμένων εποχών, οπότε ο αγώνας της για επιβίωση γίνεται δυσκολότερος.
Αιώνια ερωτευμένη γυναίκα! Μια γυναίκα που αισθάνεται κάθε κύτταρό της να χτυπά στο ρυθμό του έρωτα ακόμη και αν οι συνθήκες είναι τέτοιες που δεν μπορεί να τον ζήσει όπως επιθυμεί, ανασαίνει μόνο για το βαθύ συναίσθημα που ζωγραφίζει το χαμόγελο στα χείλη της. Αρκεί όμως μόνο αυτό;
Δεν αρκεί. Πρέπει να πνίξει όσα νιώθει για τον άνδρα που αγαπά, αν θέλει να προχωρήσει. Αν θέλει να συνεχίσει να ζει στο πλευρό κάποιου άλλου άνδρα. Αν θέλει να μην καταλάβει κανείς- κι αυτό είναι και το δυσκολότερο- το άλγος ψυχής που της έχει προκαλέσει η απώλεια του μεγάλου της έρωτα. Και θα μείνει βουβά ερωτευμένη για πάντα, μέχρι την τελευταία της πνοή.
Το μυθιστόρημά σας είναι κοινωνικό αλλά διανθισμένο με πολλά ιστορικά στοιχεία τα οποία κρατούν με την έντασή τους το αναγνωστικό ενδιαφέρον. Ποιο από αυτά τα γεγονότα καθόρισε τη ζωή της ηρωίδας σας αλλά και την πλοκή του βιβλίου σας;
Τα ιστορικά στοιχεία στο «Χίλιες ζωές σε μία» είναι το φόντο της ιστορίας μου, η οποία είναι κοινωνική όπως λέτε. Το κυριότερο γεγονός που καθόρισε τη ζωή της ηρωίδας μου νομίζω πως ήταν ο εμφύλιος. Ένας αδερφοφάς πόλεμος που πήρε στο λαιμό του πολλούς ανθρώπους, αφού τους έβαλε να πολεμούν ο αδερφός τον αδερφό δίχως έλεος. Εκεί λύγισε και κείνη. Δεν μπορούσε να καταλάβει τη χρεία αυτού του αιματηρού πολέμου. Εφόσον δεν υπήρχε κάποιος εχθρός να απειλεί τη χώρα, προς τι ο αλληλοσπαραγμός; Αυτό το ιστορικό κομμάτι του βιβλίου επηρέασε και την πλοκή του και μένα φυσικά. Και δεν μπορούσα να μην ασχοληθώ με τον εμφύλιο, αφού αποτελεί σημαντικό μέρος της αληθινής ιστορίας που μου διηγήθηκε η γυναίκα που κατέθεσε την ψυχή της στ’ αυτιά και στην ψυχή μου για να γραφτεί αυτό το βιβλίο.
Το γεγονός πως είχατε να διαχειριστείτε μια αληθινή ιστορία πόσο σας άγχωσε κατά τη συγγραφή, κυρίως όταν έπρεπε να εισχωρήσετε αλλά και να διαχειριστείτε τα βαριά συναισθήματα μιας γυναίκας που έζησε σε μια άλλη εποχή από τη δική σας;
Δεν διαχειρίζεσαι εύκολα μια αληθινή ιστορία με τόσο ειδικό βάρος, όπως είναι η ιστορία του βιβλίου μου. Με κατέκλυσαν δυνατά συναισθήματα όταν άκουσα στο μικρό mp3 που έγραφα τις διηγήσεις της κυρίας Νίκης. Η δόνηση της φωνής της ήταν τέτοια που με συγκλόνισε. Και φυσικά, έπρεπε να μπω στα παπούτσια όχι μόνο τα δικά της, αλλά και της γιαγιάς της- αφού η γιαγιά της είναι η κεντρική μου ηρωίδα η Αριστέα- για να περπατήσω δρόμους εντελώς άγνωστους για μένα και να ζήσω σε εποχές που ο κόσμος πέρναγε όσα δεν βάνει ανθρώπου νους και η Ελλάδα βασανιζόταν με όλους τους τρόπους.
Το «Σπιτάκι της αντίστασης». Είναι, πιστεύω, ένα κομμάτι αυτού του βιβλίου που τραβά την προσοχή και συγκινεί. Να διαβούμε το κατώφλι του μέσα από τα δικά σας μάτια;
Το πρώτο βήμα της Αριστέας στην Αθήνα ως φοιτήτρια Νομικής είναι το «Σπιτάκι της αντίστασης» που βαφτίζεται έτσι από τους κυνηγημένους από το τυραννικό καθεστώς της δικτατορίας του Μεταξά. Και παραμένει τέτοιο και αργότερα κατά την περίοδο της Κατοχής από τους Γερμανούς. Σώζει ζωές αυτή η κρυψώνα με το σύνθημα «Πασιφάη» που είναι το… κλειδί για μπει κάποιος στο εσωτερικό του. Είναι όμως και το σπίτι του έρωτα, αφού κάτω από τη θαλπωρή του γνωρίζει η Αριστέα τον Ανδρέα, τον πρώτο και μοναδικό έρωτα της ζωής της. Σπίτι της Αντίστασης λοιπόν, σπίτι του έρωτα, σπίτι ζωής…
Πασιφάη την αποκαλούν οι σύντροφοί της. Είχατε κάποιο ιδιαίτερο λόγο να της δώσετε ένα όνομα που προέρχεται από τη Μυθολογία ή μήπως είναι εκείνο που είχε το πραγματικό πρόσωπο αυτής της δυνατής αληθινής ιστορίας;
Και τα δύο. Πάντα θαύμαζα τον Μυθολογία και ιδιαίτερα τον Μινωικό πολιτισμό και τις μορφές του με το μεγάλο εκτόπισμα. Και η βασίλισσα Πασιφάη, η γυναίκα του βασιλιά Μίνωα αποτέλεσε για μένα πηγή έμπνευσης, καθώς ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου μου διαδραματίζεται στην Κρήτη. Για κάποιο λόγο η Αριστέα μοιάζει με την Πασιφάη στη μορφή, στον δυναμισμό, στη γενναιότητα. Έτσι κατέληξα στο ότι το σύνθημα που ήθελα να χρησιμοποιήσω θα έπαιρνε αυτό το όνομα. Ήταν βέβαια και το ίδιο το αληθινό πρόσωπο, η γιαγιά της γυναίκας που μου διηγήθηκε την ιστορία η οποία… ντύθηκε κατάσαρκα το όνομα, τις χάρες και τις δυνατότητες της βασίλισσας Πασιφάης.
Ας κλείσουμε τη συνέντευξή μας όπως την αρχίσαμε: Με τον τίτλο Χίλιες ζωές σε μία και να μας πείτε ποια περίοδο της Αριστέας απολαύσατε περισσότερο γράφοντας. Ή μήπως οι στιγμές που έζησε ως Πασιφάη ήταν εκείνες που σας κράτησαν ξάγρυπνη;
Απόλαυσα την περίοδο που σαν έφηβη η Αριστέα διεκδικούσε ολόκληρο το μερτικό της απ’ τη ζωή και όχι ένα μέρος της. Όμως, και οι στιγμές της ως Πασιφάη με κατέκτησαν ολοκληρωτικά και βέβαια με κράτησαν ξάγρυπνη, όπως και όλο το βιβλίο όταν το έγραφα.

Λίγα λόγια για το βιβλίο
Η Αριστέα έμαθε από νωρίς να αγωνίζεται. Μεγαλωμένη στις αρχές του εικοστού αιώνα σε μια συντηρητική οικογένεια στο Ρέθυμνο, συγκρούεται με τους γονείς της για το δικαίωμα να σπουδάσει και να χαράξει τον δικό της δρόμο.
Ενάντια στις παγιωμένες πεποιθήσεις της εποχής, που ήθελαν τη γυναίκα μονάχα σύζυγο, μητέρα και νοικοκυρά, νοικιάζει ένα σπίτι στην Αθήνα, το οποίο γίνεται λημέρι δικό της… αλλά και των κυνηγημένων από το τυραννικό καθεστώς της δικτατορίας του Μεταξά. Ανάμεσα σε πανεπιστημιακές αίθουσες και αντιστασιακούς κύκλους, γίνεται η «Πασιφάη» – ένα όνομα που μετατρέπεται σε σύνθημα και σώζει ζωές.
Και τότε εμφανίζεται ο μεγάλος έρωτας. Ένας άντρας που σημαδεύει τη ζωή της για πάντα. Στην αρχή ο έρωτας αυτός μοιάζει με τη λάμψη μιας κροτίδας, που φωτίζει για λίγο τον ουρανό κι ύστερα χάνεται στα βάθη του ορίζοντα. Αργότερα, όμως, γιγαντώνεται και γίνεται φωτιά, πύρινο μετάξι στο στερέωμα… Αν και οι δρόμοι τους χωρίζουν, τα συναισθήματα δεν σβήνουν ποτέ.
Κατοχή, εμφύλιος, δικτατορία των συνταγματαρχών, μεταπολίτευση, και η Αριστέα μετατρέπεται σε ηρωίδα! Αλλάζει τόπους για να ξεφύγει από τους διώκτες της, και πρόσωπα για να ξεφύγει ίσως κι από τον ίδιο της τον εαυτό…
Ζει χίλιες ζωές σε μία! Μία ζωή γεμάτη πάθος, απώλειες και μυστικά που έμειναν για χρόνια στη σκιά.

Βιογραφικό
H Μαρία Παπαδάκη γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ηράκλειο της Κρήτης. Σπούδασε λογιστικά και αγγλικά. Δίδαξε για λίγο, αλλά την κέρδισε η συγγραφή και η στιχουργία. Είναι παντρεμένη και έχει έναν γιο. Έχει γράψει στίχους για περισσότερα από εκατό τραγούδια, που έχουν συνθέσει σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι δημιουργοί, και κυκλοφορούν στην ελληνική και ξένη δισκογραφία ερμηνευμένα από καταξιωμένους καλλιτέχνες. Μεταξύ αυτών, είναι και οι στίχοι τεσσάρων τραγουδιών, σε μελωδίες του Αμερικανού συνθέτη Daniel Alcheh, που έγραψε για το σάουντρακ της χολιγουντιανής ταινίας The trouble with Bliss, το οποίο διακρίθηκε στα Media Awards του Χόλιγουντ. Επίσης, έγραψε τους στίχους στο τραγούδι «Πάντα εδώ», πάνω σε μελωδία του Ιταλού συνθέτη Pier Paolo Guerrini, που ερμήνευσε στο Ηρώδειο ο Βασίλης Λέκκας στη συναυλία του Ανδρέα Μποτσέλι. Το τραγούδι της «Τσ’ αγάπης και του έρωτα» (Ο Ερωτόκριτος κι η Αρετούσα) έγινε viral στο Youtube με εκατομμύρια θεάσεις. Τη μελωδία του έγραψε ο Γιάννης Νικολάου και το ερμήνευσαν ο Μιχάλης Κουνάλης και η Εμμανουέλλα Χιωτάκη.
ΕΡΓΟΓΡΑΦΙA

«Ζαχαροζυμωμένη, η δύναμη της ψυχής», παραμύθι, σε συνεργασία με τη μαντιναδολόγο Ερασμία Πεδιαδιτάκη,
εκδόσεις Υδροπλάνο (2022)
«Κλειστό λόγω αγάπης», μυθιστόρημα, εκδόσεις Ωκεανίδα (2016), best seller στα βιβλιοπωλεία Public
(επανέκδοση από τις εκδόσεις Υδροπλάνο 2021)
«Ανέφαλα κι αγρίμια», μυθιστόρημα, εκδόσεις Υδροπλάνο (2020)
«Ευλογημένο ψέμα», μυθιστόρημα, εκδόσεις Ωκεανός (2018)
«Κρουσταλλένια μου», μυθιστόρημα, εκδόσεις Ωκεανίδα (2017)
«Τι γυρεύω εγώ εδώ», μυθιστόρημα, εκδόσεις Φίλντισι (2014)
«Αγάπες Δροσουλίτες», ποιητική συλλογή, εκδόσεις Γκοβόστης (1996)